## Kosovë: Deklaratë përmbyllëse e Misionit të Artikullit IV për vitin 2020

## Source details

**Canonical URL:** [Kosovë: Deklaratë përmbyllëse e Misionit të Artikullit IV për vitin 2020](https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2020/kos-cs-alb.pdf)

## Other formats

- [Markdown version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2020/kos-cs-alb.pdf.md)
- [Structured JSON version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2020/kos-cs-alb.pdf.json)

---

### P impacti i pandemisë dhe tregues kryesorë makroekonomikë
- Populli i Kosovës dhe ekonomia janë goditur rëndë nga pandemia.
- BPV reale parashikohet të pësojë rënie prej 7.5 për qind më 2020 dhe të kthehet me 6 për qind më 2021.
- Rënia e rritjes në shtetet ku ka prani të madhe të diasporës së Kosovës është -6 për qind në 2020.
- Kufizimet ndërkombëtare të udhëtimit do t'i kushtojnë Kosovës 6 pikë përqindjeje të BPV-së në të hyrat nga diaspora për vitin 2020.
- Shënim i stafit: pas rishikimit të të dhënave të BPV-së për tremujorin e dytë 2020, pritet që tkurrja në vitin 2020 të jetë në intervalin 6 - 7.5 për qind, ndërsa kthimi më 2021 do të jetë në intervalin 4.5 - 6 për qind.

### Pasiguritë dhe rizikët afatshkurtër
- Pasiguria mbi parashikimin bazë është e madhe; rreziku i një rezultati më negativ se sa parashikohet është i konsiderueshëm.
- Faktorët e pasigurisë përfshijnë: evolucionin e pandemisë dhe të shëndetit publik, rritjen e jashtme të dobët, kufizime më të gjata të udhëtimit ndërkombëtar, mbyllje më të gjata brenda vendit, dhe ndarje politike që mund të pengojnë zbatimin e masave.
- Një rezultat pozitiv mund të vijë nga progresi me vaksina dhe trajtime që lehtësojnë kthimin e lëvizshmërisë.

### Politikë fiskale: mbështetje, përkohshmëri dhe kushte për konsolidim
- Zbatimi i masave zbutëse dhe të rimëkëmbjes kërkon pezullim të përkohshëm të rregulles fiskale gjatë periudhës 2020 - 2021.
- Deficitet e përgjithshme priten të jenë rreth 6 dhe 5.5 për qind të BPV-së, më 2020 dhe 2021, përkatësisht.
- Pagesat shtesë për punëtorët esencialë në sektorët e shëndetësisë dhe sigurisë janë 0.6 për qind e BPV-së së planifikuar për vitin 2020.
- Transferet e planifikuara prej 60 milionë euro (1 për qind e BPV-së) duhet të targetohen për të mbrojtur vendet e punës në kompanitë që do të mbeten aktive pas pandemisë; kriteret për kualifikim duhet të jenë të qarta dhe lista e përfituesve publike, në përputhje me legjislacionin.
- Projektimi i subvencioneve për bujqësinë (prej rreth 1 për qind të BPV-së në vitin 2020, përfshirë masat e planifikuara të rimëkëmbjes) duhet të forcohet për transparencë dhe efektivitet.
- Situata e jashtëzakonshme mund të arsyetojë rifokusimin e një pjese të depozitave të Agjencisë Kosovare të Privatizimit (AKP) nga financimi i investimeve te masat zbutëse dhe të rimëkëmbjes, por këto masa duhet të jenë të dizajnuara mirë, transparente dhe të targetuara.
- Masat e financuara nga AKP që nuk janë të përcaktuara plotësisht në rishikimin gjashtëmujor të buxhetit 2020 duhet të rishpërndahen në buxhetin e vitit 2021 pasi të përfundojë dizajni, targetimi dhe kostoimi i tyre i plotë.
- Përpjekja fiskale për vitet 2020 - 2021 duhet të ankorohet me veprime të besueshme konsolidimi sapo rimëkëmbja ekonomike të stabilizohet; kërkohet një strategji e qartë komunikimi që nxjerr në pah natyrën e përkohshme të pagesave shtesë dhe transfereve.
- Duhet të zbatohen reforma për rifokusimin e shpenzimeve sociale për të mbrojtur personat më të cenueshëm.
- Duhet të shmanget krijimi i përfitimeve pensionale shtesë mbi skemat ekzistuese pa një analizë të qëndrueshmërisë aktuariale të përfitimeve ekzistuese.
- Tërheqja e propozuar e 10 për qind të kursimeve pensionale nga Trusti i Kursimeve Pensionale të Kosovës (TKPK) minon Shtyllën 2, zvogëlon pensionet e ardhshme dhe kufizon madhësinë e tregut të brendshëm të kapitalit.

### Politika financiare dhe stabiliteti i sektorit bankar
- Vendimet e Bankës Qendrore të Republikës së Kosovës (BQK) për t’i shtyrë pagesat e kthimit të kredive dhe lejuar riprogramimin e kredive deri në 1 vit kanë zbutur ndikimin te huamarrësit dhe bankat.
- Vendimi për moratorium tremujor në pagesa të kredisë, në mars, u shfrytëzua nga më shumë se 50 për qind e gjithsej kredive bankare.
- Me mbylljen e dritares së moratoriumit, në qershor BQK lejoi aplikime për zgjatje dhe ristrukturim të kredive deri në 1 vit në baza individuale.
- Pas mbylljes së kësaj dritareje, në shtator u riprogramuan rreth 15 për qind e regjistrit të kredive bankare.
- Heqja e masave rregulative duhet të jetë graduale; çdo pamjaftueshmëri e provizionimit duhet të vijë në zero gjatë 12 muajve të ardhshëm.
- BQK duhet të sigurojë udhëzime në këtë drejtim dhe të fuqizojë aktivitetet mbikëqyrëse, me fokus te huamarrësit e mëdhenj.
- Për shkak të rritjes së pritshme të kredive joperformuese (KJP), masat duhet të përcillen me kujdes; nëse nuk realizohet rritja e pritur për 2021, mund të konsiderohet riprogramimi i mëtejshëm i kredive për huamarrës të caktuar.
- Është me rëndësi të madhe shmangia e çdo dobësimi të kapitalit ose standardeve të provizionimit.
- Në frontin institucional, duhet të plotësohen urgjentisht vendet e lira në Bordin e BQK-së; Bordi nuk është funksional që nga qershori për shkak të mungesës së kuorumit. Plotësimi i vendeve është jetik për mbështetjen institucionale të politikave.
- Pasi të rinisë puna e Bordit të BQK-së, rregullimet institucionale duhet të forcohen për të siguruar që stabiliteti financiar dhe funksionet e politikave makroprudenciale të përfshihen në mënyrë adekuate në Bordin Ekzekutiv të BQK-së.

### Reforma strukturore dhe konvergjenca e të ardhurave
- Pandemia ka përkeqësuar shumë sfida strukturore para-ekzistuese që pengojnë konvergjencën e të ardhurave.
- Ndikimi i investimeve publike vazhdon të jetë i ulët; cilësia e shpenzimeve në shëndetësi dhe arsim është nën standardet rajonale.
- Prioritete afatmesme dhe afatgjata për rritje përfshijnë: forcimin e efikasitetit të buxhetit, zvogëlimin e mangësive në kapitalin njerëzor dhe infrastrukturë, përmirësimin e qeverisjes dhe avancimin e integrimit ndërkombëtar.

### Mesazhi përfundimtar
- Fokus afatshkurtër: sigurimi që sistemi shëndetësor të përballojë kërkesën shumë të lartë për shërbime shëndetësore dhe vazhdimi i mbështetjes së të ardhurave.
- Prioritetet kryesore: vazhdimi i mbështetjes fiskale të targetuar dhe të transparentë; sigurimi i stabilitetit financiar përmes politikave të kujdesshme financiare; dhe adresimi i sfidave strukturore për të nxitur rritjen dhe konvergjencën e të ardhurave.
- "Misioni dëshiron t’i falënderojë autoritetet dhe të gjitha palët e tjera për dialogun e sinqertë, të hapur dhe konstruktiv."

*Burimi: Deklaratë përmbyllëse e Misionit të Artikullit IV për Kosovën, 8 tetor 2020*

---


_Source: https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2020/kos-cs-alb.pdf_