## Shqipëri: Deklaratë në Përfundim të Konsultimeve të Nenit IV me Shqiperinë për vitin 2021

## Source details

**Canonical URL:** [Shqipëri: Deklaratë në Përfundim të Konsultimeve të Nenit IV me Shqiperinë për vitin 2021](https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2021/2albania-alb-2021-article-iv-consultation-concluding-statement.pdf)

## Other formats

- [Markdown version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2021/2albania-alb-2021-article-iv-consultation-concluding-statement.pdf.md)
- [Structured JSON version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2021/2albania-alb-2021-article-iv-consultation-concluding-statement.pdf.json)

---

### Vëzhgime kryesore mbi performancën makroekonomike
- Washington, DC – 12 Tetor 2021: Ekonomia e Shqipërisë tregoi qëndrueshmëri pas tërmetit të vitit 2019 dhe pandemisë.
- Pas një periudhe kontraktimi me 4 për qind në vitin 2020, ekonomia parashikohet të rritet me 7.8 për qind në vitin 2021.
- Parashikohet që rritja ekonomike të normalizohet në 3.8 për qind në vitin 2022.
- Norma e inflacionit është rritur për shkak të çmimeve më të larta të ushqimeve dhe energjisë; inflacioni bazë deri tani ka mbetur i qëndrueshëm.
- Rreziqe që rëndojnë përspektivën: variante rezistente ndaj vaksinave, shpërthime lokale, kushtet më të shtrënguara globale të financimit, rritja e çmimeve të energjisë; një normalizim më i shpejtë nga pandemia përfaqëson një risk në kahun rritës.

### Gjendja fiskale dhe objektivat e rregullimit
- Defiçiti primar pritet të mbetet në nivelin e 4.6 për qind të PBB-së në vitin 2021, i ngjashëm me atë në vitin 2020.
- Borxhi i përgjithshëm i qeverisë parashikohet të rritet në pothuajse 80 për qind të PBB-së, në fund të vitit 2021.
- Pa përpjekje të mëtejshme për rregullim fiskal, borxhi parashikohet të mbetet mbi normën 70 për qind të PBB-së në periudhën afatmesme.
- Nevojat bruto të financimit të qeverisë mbeten të larta në rreth 20 për qind të PBB-së në vit.
- Synimet e planit të besueshëm afatmesëm të rregullimit:
  - Zvogëlim i defiçitit primar në rreth 2 për qind të PBB-së në vitin 2022.
  - Arritje e një balance primare pozitive prej rreth 1.5 për qind të PBB-së në vitin 2024.
  - Zbatimi i rregullit fiskal të një bilanci primar të paktën zero duke filluar nga viti 2024, në zbatim të Ligjit Organik të Buxhetit (LOB).
- Projekcioni i efektit të reformave: me një Strategji Afatmesme të Ardhurash (MTRS) dhe masat e duhura, borxhi i qeverisë mund të kthehet afër 65 për qind të PBB-së deri në vitin 2026.

### Rekomandime fiskale dhe të ardhurat tatimore
- Tani është koha për të miratuar një plan të besueshëm të rregullimit fiskal afatmesëm, mbështetur nga një Strategji e shëndoshë e të Ardhurave që duhet të ndërmerret në periudhën afatmesme.
- Kërkohet angazhim dhe udhëheqje e fortë politike për suksesin e MTRS.
- Këshilla kundër amnistive tatimore dhe përjashtimeve/incentivave tatimore ad hoc, të cilat bien në kundërshtim me strategjinë afatgjatë për rritjen e të ardhurave tatimore.
- Nevojë për krijimin e një njësie të dedikuar në Ministrinë e Financave dhe Ekonomisë (MFE) për politikat tatimore me burime dhe personel të duhur.
- Të ardhurat tatimore shtesë duhen ruajtur për uljen më të shpejtë të defiçitit dhe borxhit; në rast të pengesave në rimëkëmbje, mund të ndërmerren më shumë masa mbështetëse.

### Shpenzimet publike, investimet dhe PPP
- Për të krijuar hapësirë fiskale, investimet publike tepër ambicioze të financuara nga burimet e brendshme (që nuk lidhen me tërmetin) duhet të moderohen duke marrë parasysh kapacitetin e dobët dhe efikasitetin e ulët.
- Rritja e shpejtë e stokut të partneriteteve publike private (PPP) pritet të arrijë në 50 për qind të PBB-së në 2021, nga 33 për qind në vitin 2018.
- Sfida kryesore: mungesa e transparencës mbi tejkalimin e kostove dhe afateve fillestare, mosrespektimi i proceseve të miratuara të përzgjedhjes dhe miratimit të projekteve, përfshirë përdorimin e PPP për të anashkaluar tavanet buxhetore afatmesme.
- Rekomandime për PPP dhe MIP:
  - Forcim i menaxhimit të investimeve publike (MIP).
  - Bashkërendim i proceseve për projektet e financuara nga buxheti dhe PPP-të.
  - Zgjerim i kapaciteteve të MFE-së për të vepruar si barrierë proaktive në përzgjedhje, vlerësim dhe monitorim projektesh.
  - Krijim i mekanizmave për menaxhimin e transparencës dhe monitorimit të ekspozimeve fiskale ndaj PPP-ve.

### Kuadri i financave publike dhe menaxhimi i rreziqeve fiskale
- Forcimi i besueshmërisë së kuadrit fiskal, rritja e cilësisë dhe transparencës së shpenzimeve publike, dhe përmirësimi i monitorimit dhe menaxhimit të risqeve fiskale janë të domosdoshme.
- Rreziqet shtesë fiskale përfshijnë: skemat e garancive për sektorin privat në diskutim, mbështetjen e ndërmarrjeve shtetërore (veçanërisht energji dhe ujë) me garanci sovrane në rritje, dhe mbështetjet herë-pas-here buxhetore.
- Masa të rekomanduara:
  - Përdorimi i fondeve të rindërtimit të jenë subjekt i kontrolleve standarde të menaxhimit të financave publike.
  - Finalizim dhe publikim i raportit të auditit të Kontrollit të Lartë të Shtetit për shpenzimet e lidhura me tërmetin dhe pandeminë në vitin 2020.
  - Rikthim i reformave të sektoreve të energjisë elektrike dhe ujit.
  - Zgjerim i mekanizmave të MFE-së për menaxhimin e likuiditetit.
  - Strategji rigoroze e menaxhimit të borxhit për vendimet e huamarrjes së jashtme tregtare.

### Politikë monetare dhe stabilitet financiar
- Politika monetare lehtësuese e Bankës së Shqipërisë (BSH) vazhdon të jetë e përshtatshme, pasi inflacioni mbetet nën objektiv dhe pritshmëritë janë të mirë-ankoruara.
- Një shtrëngim i politikës monetare duhet të ndodhë vetëm nëse ka indicie të qarta të zgjerimit të presioneve inflacioniste dhe ato janë të qëndrueshme; vendimet duhet të bazohen tek të dhënat.
- Fleksibiliteti i kursit të këmbimit ka funksionuar si amortizues dhe duhet të vazhdojë të luajë këtë rol.
- Sistemi bankar:
  - Sistemi bankar mbetet i qëndrueshëm dhe likuid.
  - Kërkohet monitorim i ngushtë i cilësisë së portofolit të kredisë, identifikim dhe menaxhim në kohë i aktiveve problematikë, dhe mbikqyrje e shtuar për bankat më vulnerabël.
  - Një ushtrim i fokusuar për Rishikimin e Cilësisë së Aktiveve (RCA) nga BSH mund të konsiderohet.
  - Rezervat e kapitalit bankar duhet të ruhen derisa të dihet ndikimi i plotë i pandemisë në cilësinë e aktiveve.
  - Forcim i kuadrit ligjor të ndërhyrjes së jashtëzakonshme dhe falimentit, përfshirë zbatimin më të gjerë të "qasjes së Tiranës" për huamarrësit me kredinë nën standard në më shumë se një bankë.
  - Rekomandohet të vazhdohet fuqizimi dhe zbatimi i kuadrit të licensimit dhe mbikqyrjes, përfshirë kontrollin e përshtatshmërisë për aksionerë të rëndësishëm dhe ata me paketa kontrolluese, pronarëve përfitues dhe menaxherëve të lartë.
  - Monitorim i shtuar i ndikimit të mundshëm në stabilitetin financiar nga rritja e shpejtë në tregun e pasurive të paluajtshme.

### Qeverisje, sundimi i ligjit dhe politika strukturore
- Përforcimi i sundimit të ligjit, ulja e dobësive që burojnë nga korrupsioni dhe rritja e konkurrueshmërisë janë të rëndësishme për zhvillimin afatgjatë.
- Zbatimi i reformës gjithëpërfshirëse në drejtësi (nisur në 2016) po vazhdon; platforma e deklarimit të pasurive është në hapat përfundimtare dhe informacioni do të vihet në dispozicion të publikut.
- Vetingu i gjyqtarëve ka përparuar, por nevojiten më shumë gjyqtarë dhe prokurorë të trajnuar; ref ormat e mbetura duhet të zbatohen me shpejtësi.
- Shqipëria duhet të vazhdojë përpjekjet për të dalë nga monitorimi i shtuar i FATF (lista gri); një plan veprimi u miratua dhe vendi po bën përparim në zbatimin e tij.
- Mangësi strukturore ndaj konkurrueshmërisë: dobësi ndaj korrupsionit, mungesë punonjësish të kualifikuar, mangësi infrastrukture. Çdo rritje e mëtejshme e pagës minimale duhet të shoqërohet me masa për uljen e informalitetit dhe rritjen e produktivitetit.
- Angazhimi ndaj transparencës dhe llogaridhënies, mbështetur në sisteme të forta të Menaxhimit të Financave Publike (MFP), mbetet prioritet.

*Konkluzion: Rimëkëmbja ekonomike krijon mundësinë për të rikrijuar hapësirë për politikën fiskale; një plan i besueshëm afatmesëm rregullimi, i mbështetur në një MTRS të fortë, dhe përmirësimi i qeverisjes dhe transparencës, janë thelbësore për uljen e defiçitit dhe borxhit dhe për sigurimin e financave publike të shëndetshme.*  

*Burimi: Deklaratë në Përfundim të Konsultimeve të Nenit IV me Shqipërinë për vitin 2021*

---


_Source: https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2021/2albania-alb-2021-article-iv-consultation-concluding-statement.pdf_