## mongolia-mcs-2024-mon

## Source details

**Canonical URL:** [mongolia-mcs-2024-mon](https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2024/mongolia-mcs-2024-mon.pdf)

## Other formats

- [Markdown version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2024/mongolia-mcs-2024-mon.pdf.md)
- [Structured JSON version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2024/mongolia-mcs-2024-mon.pdf.json)

---

### Ерөнхий тайлбар ба айлчллын зорилго
- Айлчлалын төрөл: ОУВС-гийн Дүрмийн 4-р заалтын ээлжит зөвлөлдөх хэлэлцүүлэг, эх үүсвэр ашиглах талаар судлах, хөтөлбөрийн яриа хэлэлцээ явуулах, эдийн засгийн өөрчлөлтийг шинжлэх зорилгоор хийсэн.
- Байр суурь: Дүгнэлт нь ОУВС-гийн мэргэжилтнүүдийн байр суурь бөгөөд ОУВС-гийн Захирлуудын зөвлөлийн байр суурийг илэрхийлэхгүй.
- Оролцогч байгууллага, огноо, байр: Улаанбаатар, Монгол Улс – 2024 оны 10-р сарын 1.

### Одоогийн нөхцөл — гол ололтууд, макро үзүүлэлт
- Эдийн засгийн өргөн карт:
  - Уул уурхайн салбар эрчимтэй тэлж, нүүрсний экспорт түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн.
  - Хөдөө аж ахуйн салбар зудын улмаас их уналттай байв.
  - Засгийн газар болон өрхийн хэрэглээ нэмэгдсэнээр эдийн засаг өндөр өсөлт гарсан.
- Төсөв, өр:
  - Засгийн газрын өрийн хэмжээ 2023 оны эцэст ДНБ-ий 47 хувь болсон.
  - Төсвийн орлого өндөр гүйцэтгэлтэй байсан; төсвийн хөрөнгө оруулалтын санхүүжилт оны төгсгөл рүү түлхүү бүртгэгдсэн.
- Гадаад валютын нөөц, гадаад сектор:
  - Гадаад валютын нийт нөөц: 4.7 тэрбум ам. доллар (8-р сарын эцсийн байдлаар).
  - Энэ нь 3.3 сарын импорт буюу ARA хэмжүүрийн 96 хувь.
  - Монголбанк БНХАУ-ын ардын банкнаас авсан свопын өрийн үлдэгдлийн тэн хагасыг төлж барагдуулсан.
  - Улсын зээлжих зэрэглэлийг В+ болгож сайжруулсан.
- Инфляц, мөнгөний бодлого:
  - Инфляц буурч, Монголбанкны зорилтот интервал болох 6±2 хувь дотор байсан.
  - 8-р сарын байдлаар инфляцын зорилтот интервалын дээд хязгаарт хүрсэн.
  - Бодлогын хүүг бууруулах нөхцөл бүрдсэн ч суурь инфляц төдийлөн буураагүй.
- Санхүүгийн салбарын урьдчилсан үзүүлэлт:
  - Банк болон ББСБ-уудын зээл, тэр дундаа хэрэглээний зээлийн өсөлт урт хугацааны хандлагаас давж нэмэгдсэн.
  - Монголбанк өр, орлогын харьцаа болон заавал байх нөөцийн шаардлагыг чангатгасан.

### Дунд хугацааны төлөв (2024-2029 ба түүнээс цааш)
- Ерөнхий чиглэл:
  - 2024-2025 онд зэсийн үйлдвэрлэл өндөр агууламжтайгаар өсөх, БНХАУ руу гарах нүүрсний экспорт нэмэгдэхээр төсөөлж байна.
  - 2024 оны төсвийн тодотгол, 2025 оны төсвийн төсөл зэрэг нь эдийн засгийн өсөлтийг өндөр түвшинд хадгалах төлөвтэй.
- Мега төслүүдийн нөлөө, эрсдэл:
  - Засгийн газрын төлөвлөгөөнд орсон 14 мега төсөл (тэмдэглэл: төсөл болон санхүүжилтийн дэлгэрэнгүй нь бүрэн шийдэгдээгүй) хэрэгжих тохиолдолд төсвийн алдагдал 2029 он хүртэл тогтмол нэмэгдэж, санхүүжилтийн нийт хэрэгцээ, засгийн газрын өр, төсвийн эрсдэл өсөх хандлагатай.
  - Гарцын зөрүү 2028 он дуустал эерэг дүнтэй байх төсөөлөл.
  - Хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн импортын хэрэгцээ их тул урсгал дансны алдагдал буурахгүй; гадаад валютын нийт нөөцийн хүрэлцээ буурах эрсдэлтэй.
- Магадлалтай сөрөг үзэгдлүүд:
  - Түүхий эдийн үнийн хэлбэлзэл, БНХАУ-ын нүүрсний эрэлт буурах болон Тяньжин боомт дээр хүлээгдэл зэрэг нь эдийн засгийн төлөв доройтох эрсдэл үүсгэнэ.
  - ОХУ-аас авах түлшний импортын саатал, засгийн газрын зохицуулалттай холбоотой саад тотгор зэсийн үйлдвэрлэл, экспорт тасалдах эрсдэл бий.

### Бодлого, зөвлөмжүүд — үндсэн чиглэлүүд
- Гол зорилго: Эдийн засгийн өсөлтийн эрчийг хадгалж, түүхий эдийн үнийн өсөлтийг ухаалгаар удирдах.

A. Төсвийн зардлыг хумьж, тусгай шаардлагуудыг хангах (эн тэргүүний бодлогын зорилт)
- Зорилтууд, арга хэмжээ:
  - Төсвийн бодлогыг хатууруулж, нөөц бүрдүүлэх; инфляцийн дарамтыг бууруулах.
  - Урсгал зардлыг бууруулж, уул уурхайн бус орлогыг нэмэгдүүлэх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх.
  - Тухайлбал: цалингийн зардлыг нэмэхгүй байх, нийгмийн халамжийг зорилтот бүлэгт чиглүүлэх, хувь хүний орлогын албан татварын шатлалыг нэмэх, татварын хөнгөлөлт чөлөөлөлтийг бууруулах, татвар/гаалийн удирдлагын шинэчлэл хийх.
- Төсвийн хөрөнгө оруулалт, менежмент:
  - Хөрөнгө оруулалтыг эдийн засгийн шингээх чадварт нийцүүлэн шат дараатай, үр дүнтэй хэрэгжүүлэх.
  - Дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг боловсронгуй болгох; хөрөнгө оруулалтын зардлыг тусгах.
  - Төсвийн хөрөнгө оруулалтын удирдлага, ППП-ийн хууль эрх зүйн орчинг чанд мөрдөн, авилга ба үр ашиггүй төслөөс сэргийлэх.
- Төсвийн тусгай шаардлага, өрийн тааз:
  - Засгийн газрын өрийн таазыг ДНБ-ий 60 хувиар тогтоосон.
  - Гэвч одоогийн өрийн түвшин энэ таазнаас доогуур тул тусгай шаардлага одоогоор төсвийн зардлыг хангалттай хязгаарлахгүй.
  - Төсвийн нийт зардлын өсөлтийг хязгаарлах тусгай дүрэм боловсруулахад ОУВС-гийн мэргэжилтнүүд туслахад бэлэн.

B. Дотоодын санхүүгийн нөхцөлийг чангатгах
- Мөнгөний болон макро зохистой бодлогоор дотоодын санхүүгийн нөхцөлийг хатуу хэвээр байлгах:
  - Инфляц зорилтот интервалд тогтворжих хүртэл бодлогын бодит хүүг өндөр түвшинд хадгалахыг Монголбанканд зөвлөж байна.
  - Монголбанкны 2024 оны 9-р сарын бодлогын байдал хэвээр хадгалах нь оновчтой байх байсан гэж тэмдэглэсэн.
  - Зээл өсөх эрчийг сааруулах зорилгоор авсан өр, орлогын харьцаа, нөөцийн шаардлагууд нь зөв шийдвэр болсон; нэмэлт арга хэмжээ шаардлагатай.
  - Засгийн газраас дотоодын зах дээр үнэт цаас гаргах нь төгрөгийн өгөөжийн муруйг бий болгож, мөнгөний бодлогын шилжих механизмыг сайжруулна.

C. Гадаад валютын нөөцийг бүрдүүлэх, гадаад эрсдэлийг даах чадварыг бэхжүүлэх
- Зорилтууд, арга хэмжээ:
  - Гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх нь гадаад шокт тэсвэрлэх, шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх орон зайг нэмэгдүүлэхэд шийдвэрлэх ач холбогдолтой.
  - Монголбанк ханшийг илүү уян хатан байлгаж, гадаад шок шингүүлэхэд ашиглах.
  - Засгийн газар экспортын гэрээнд хяналт тавих тогтолцоогоо ашиглан ТӨК-уудын борлуулалтын орлогыг гадаадаас оруулж ирэх шаардлагыг сайн хэрэгжүүлэх.
  - Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуулийг хатуу мөрдөх.
  - Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт, гадаадын хувийн санхүүжилтийг татах шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх.
  - Монголбанк, Сангийн яам, Эдийн засаг хөгжлийн яамны төлөөллийг багтаасан ажлын хэсгийг шинээр байгуулсан нь зүйтэй (хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилтийг харилцан уялдуулж, дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд хэрэгтэй мэдээлэл өгөх).

D. Санхүүгийн салбарын тогтвортой байдлыг хангах
- Эрсдэл хянах, зохицуулах арга хэмжээ:
  - Зээл, ялангуяа хэрэглээний зээлийн хурдыг хянахад анхаарах; одоогийн сайжирсан үзүүлэлтүүд суурь эмзэг байдлыг халхавчилж болзошгүйг анхаарах.
  - ББСБ-д мөрдөж буй өр, орлогын харьцааг банкны доод хэмжээнд цаг алдалгүй уялдуулах.
  - Зохицуулагчид өр, орлогын харьцааг үр дүнтэй мөрдүүлэх тогтолцоог бэхжүүлэх; FICO зээлийн оноог ойрын хугацаанд хэрэглэх.
  - ББСБ-ын дүрэм журмыг чанд мөрдүүлэх, шинэчилсэн зохицуулалтыг ойрын хугацаанд батлах.
  - Монголбанкны Ерөнхийлөгч Төв банкны тухай хуулиар олгосон эрх мэдлээ хэрэгжүүлж, санхүүгийн салбарын хяналт шалгалтыг хариуцсан албан тушаалтныг нэн даруй томилохыг зөвлөж байна.
- Банкны цар хүрээ, хувьцаа эзэмшигчид:
  - Санхүүгийн салбарын төлбөрийн чадвартай зээлдэгчдэд зээл олгох чадавхийг өргөн хүрээнд бэхжүүлэх.
  - Банкны нэг хувьцаа эзэмшигчийн хувь эзэмшлийн дээд хязгаарыг 2026 оны эцэст багтаан хангах шаардлагатай.
  - Монголбанк хувьцаа эзэмшигчдийг төрөлжүүлэх талаар гаргасан хугацаатай төлөвлөгөөг үргэлжлүүлэн хянах.

### Товч дүгнэлт — тэргүүлэх зорилтууд
- Товчлон: гадаад сектор, төсвийн нөөцийг нэмэгдүүлэх замаар мега төслүүдийн санхүүжилт, шинэчлэлийг эдийн засгийн шингээх чадварт нийцүүлэн үе шаттай хэрэгжүүлэх; төсвийн зардлыг хязгаарлах, мөнгөний бодлогыг хатуу байлгах, гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх, санхүүгийн зохицуулалтыг чангалж системийн эрсдэлийг бууруулах зэрэг нь тэргүүлэх бодлогын чиглэлүүд байна.

*Эх сурвалж: mongolia-mcs-2024-mon - Section 1 (IMF mission concluding statement, Ulaanbaatar, 2024-10-01).*

### Зөөлөн дэд бүтцийн реформ ба бодлого
- Зөөлөн дэд бүтцийг хөгжүүлэх нь тогтвортой өсөлтөд ижил ач холбогдолтой.
- Тэргүүлэх чиглэлүүд:
  - Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг боловсронгуй болгох, хүнд суртлыг багасгах.
  - Эрдэс баялгийн тухай хуулийг шинэчлэх ажлыг эрчимжүүлэх.
  - ТӨК-ийн тухай, Төлбөрийн чадваргүйдлийн тухай, Шүгэл үлээгчийн тухай хуулиудын төслийг батлах.
- ТӨК-ийн засаглалын шинэчлэлийг үр дүнтэй хэрэгжүүлж, хүчирхэг шүүх засаглалтай байх нь шаардлага.
- Монголбанкны үйл ажиллагааны бие даасан хараат бус байдлыг хангах нь ижил ач холбогдолтой.
- Эрчим хүчний тарифыг шинэчлэхээр төлөвлөсөн нь удаан хугацаанд хүлээгдэж байсан зайлшгүй шаардлагатай ажил. Ингэснээр:
  - Өрх, аж ахуйн нэгжид очих эрчим хүчний нийлүүлэлт найдвартай болж, урт хугацааны өсөлтийг нэмэгдүүлнэ.
  - Тарифын өөрчлөлтийг олон нийтэд сайтар тайлбарлаж, зохистой хугацаанд үе шаттай хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
  - Орлого багатай өрхүүдийн шилжилтийн үеийн зардлыг хуваалцах зорилгоор түр хугацаанд зорилтот бүлгүүдэд чиглэсэн дэмжлэг үзүүлэх нь зүйтэй.
- Зохицуулалтын орчин нь татварын хууль тогтоомж, татварын маргааныг үр дүнтэй шийдвэрлэх тогтолцоо болон нийцсэн байх нь гадаадын хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжиж буй төслүүдийн үйл ажиллагаанд дэмжлэг болно.
- Үндэсний баялгийн санг шинээр байгуулсан нь зүйтэй алхам боловч дэд сангуудын засаглалын хүчирхэг тогтолцоог яаралтай бүрдүүлэх шаардлагатай.
- ОУВС-гийн ажлын хэсэг 2024 оны 9-р сарын 25-наас 10-р сарын 1-ний өдрүүдэд Улаанбаатар хотод ирж ажиллаж, илэн далангүй, үр бүтээлтэй хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн; ОУВС-гийн ажлын хэсэг элэгсэгээр хүлээж авсан Монгол Улсын эрх баригчдад талархал илэрхийлнэ.

### Эдийн засаг, санхүүгийн зарим үзүүлэлтүүд, 2021-2029 он (он, жилийн үнээр, зарим үзүүлэлт ДНБ-д харьцуулсан хувиар)
- Үндэсний тооцоо: ДНБ, оны үнээр (сая ам.долл)
  - 2021: 15,286
  - 2022: 17,146
  - 2023: 20,315
  - 2024: 23,669
  - 2025: 27,242
  - 2026: 29,120
  - 2027: 31,569
  - 2028: 34,024
  - 2029: 36,400
- ДНБ-ий бодит өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 1.6
  - 2022: 5.0
  - 2023: 7.4
  - 2024: 5.5
  - 2025: 7.0
  - 2026: 6.0
  - 2027: 5.5
  - 2028: 5.5
  - 2029: 5.0
- ДНБ (зэрэгцүүлэх үнээр) дэх оролцоо (нэгж хувиар)
  - Дотоод эрэлт: 2021: 17.6; 2022: 11.4; 2023: 5.6; 2024: 20.2; 2025: 8.3; 2026: 7.6; 2027: 10.0; 2028: 8.8; 2029: 7.2
  - Бараа үйлчилгээний экспорт: 2021: -7.5; 2022: 13.9; 2023: 17.9; 2024: 1.6; 2025: 7.3; 2026: 6.5; 2027: 0.9; 2028: 2.8; 2029: 4.5
  - Бараа үйлчилгээний импорт: 2021: -8.5; 2022: -20.3; 2023: -16.2; 2024: -16.4; 2025: -8.6; 2026: -8.2; 2027: -5.4; 2028: -6.1; 2029: -6.6
- Хэрэглээ (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - Нийт хэрэглээ: 2021: 67.9; 2022: 65.8; 2023: 57.5; 2024: 61.5; 2025: 60.4; 2026: 61.5; 2027: 63.0; 2028: 63.6; 2029: 63.2
  - Хувийн сектор: 2021: 53.0; 2022: 51.9; 2023: 44.5; 2024: 46.7; 2025: 45.8; 2026: 47.1; 2027: 48.7; 2028: 49.4; 2029: 48.9
  - Төрийн байгууллага: 2021: 14.9; 2022: 13.9; 2023: 13.0; 2024: 14.7; 2025: 14.6; 2026: 14.4; 2027: 14.3; 2028: 14.2; 2029: 14.2
- Хөрөнгийн нийт хуримтлал (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 36.7; 2022: 42.3; 2023: 33.9; 2024: 35.9; 2025: 35.4; 2026: 35.3; 2027: 35.5; 2028: 35.8; 2029: 36.0
  - Үндсэн хөрөнгийн хуримтлал: 2021: 26.8; 2022: 29.8; 2023: 25.3; 2024: 26.6; 2025: 28.4; 2026: 29.3; 2027: 29.3; 2028: 29.6; 2029: 29.8
  - Төрийн байгууллага (хөрөнгө оруулалт): 2021: 6.8; 2022: 7.1; 2023: 7.4; 2024: 9.9; 2025: 10.3; 2026: 10.0; 2027: 10.0; 2028: 10.0; 2029: 10.0
- Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 13.5; 2022: 14.2; 2023: 10.7; 2024: 8.6; 2025: 9.3; 2026: 10.3; 2027: 9.9; 2028: 9.4; 2029: 9.1
- Дотоодын хувийн сектор (ТӨК-уудыг оруулсан)
  - 2021: 6.5; 2022: 8.6; 2023: 7.3; 2024: 8.1; 2025: 8.8; 2026: 9.0; 2027: 9.4; 2028: 10.2; 2029: 10.6
- Үндэсний нийт хуримтлал (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 22.9; 2022: 28.9; 2023: 34.5; 2024: 29.0; 2025: 27.7; 2026: 27.0; 2027: 26.3; 2028: 26.2; 2029: 26.7

### Үнэ, үнэ үзүүлэлтүүд
- Хэрэглээний үнэ (дундаж өөрчлөлт, хувиар) 1/
  - 2021: 7.4; 2022: 15.2; 2023: 10.3; 2024: 6.5; 2025: 9.0; 2026: 8.3; 2027: 7.6; 2028: 7.2; 2029: 6.7
- Хэрэглээний үнэ (хугацааны эцэс дэх өөрчлөлт, хувиар) 1/
  - 2021: 13.9; 2022: 13.2; 2023: 7.9; 2024: 7.5; 2025: 9.5; 2026: 7.6; 2027: 7.5; 2028: 6.8; 2029: 6.5
- Зэсийн үнэ (нэгж тонн ам. долл)
  - 2021: 9317; 2022: 8829; 2023: 8491; 2024: 9298; 2025: 9450; 2026: 9550; 2027: 9584; 2028: 9584; 2029: 9584
- Нүүрсний үнэ (нэгж тонн ам.долл)
  - 2021: 150; 2022: 123; 2023: 131; 2024: 115; 2025: 105; 2026: 105; 2027: 105; 2028: 105; 2029: 105
- ДНБ-ий дефлятор (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 14.4; 2022: 17.7; 2023: 21.8; 2024: 10.0; 2025: 8.9; 2026: 6.7; 2027: 8.1; 2028: 7.1; 2029: 6.6

### Засгийн газрын данс (ДНБ-д эзлэх хувь)
- Суурь тэнцэл (ОУВС-гийн тодорхойлолтоор)
  - 2021: 9.7; 2022: 2.2; 2023: 4.3; 2024: 1.8; 2025: 0.3; 2026: 0.3; 2027: -0.3; 2028: -0.4; 2029: -0.1
- Нийт орлого, тусламжийн дүн
  - 2021: 32.8; 2022: 34.4; 2023: 34.6; 2024: 37.6; 2025: 36.5; 2026: 35.6; 2027: 34.7; 2028: 34.4; 2029: 34.8
- Суурь зарлага ба цэвэр зээл
  - 2021: 23.2; 2022: 32.2; 2023: 30.3; 2024: 35.9; 2025: 36.2; 2026: 35.4; 2027: 35.0; 2028: 34.9; 2029: 34.9
- Хүүгийн зардал
  - 2021: 1.9; 2022: 1.5; 2023: 1.6; 2024: 1.4; 2025: 1.3; 2026: 1.3; 2027: 1.5; 2028: 1.5; 2029: 1.6
- Нийт тэнцэл (ОУВС-гийн тодорхойлолтоор)
  - 2021: 7.8; 2022: 0.7; 2023: 2.7; 2024: 0.4; 2025: -1.0; 2026: -1.1; 2027: -1.8; 2028: -2.0; 2029: -1.7
- Уул уурхайн бус суурь тэнцэл (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 2.0; 2022: -6.3; 2023: -5.7; 2024: -10.3; 2025: -11.1; 2026: -10.6; 2027: -10.4; 2028: -10.2; 2029: -9.9
- Санхүүжилтийн нийт хэрэгцээ
  - 2021: 2.5; 2022: 3.8; 2023: 15.3; 2024: 5.2; 2025: 4.1; 2026: 10.1; 2027: 7.1; 2028: 7.8; 2029: 7.0
- Засгийн газрын өр 2/
  - 2021: 67.7; 2022: 64.5; 2023: 46.8; 2024: 42.4; 2025: 40.0; 2026: 40.7; 2027: 42.4; 2028: 44.8; 2029: 47.3
  - Дотоод: 2021: 3.2; 2022: 4.4; 2023: 3.4; 2024: 3.6; 2025: 3.0; 2026: 3.3; 2027: 3.5; 2028: 3.8; 2029: 4.0
  - Гадаад: 2021: 64.6; 2022: 60.1; 2023: 43.4; 2024: 38.7; 2025: 37.0; 2026: 37.5; 2027: 38.9; 2028: 41.0; 2029: 43.3

### Мөнгө, зээл, төлбөрийн тэнцэл
- Нийт мөнгөний өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 13.8; 2022: 6.5; 2023: 26.8; 2024: 20.0; 2025: 15.9; 2026: 11.9; 2027: 12.3; 2028: 11.8; 2029: 14.2
- Нөөц мөнгөний өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 6.5; 2022: 39.9; 2023: 7.4; 2024: 20.1; 2025: 13.7; 2026: 11.9; 2027: 12.3; 2028: 11.8; 2029: 12.1
- Зээлийн өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 18.1; 2022: 8.6; 2023: 22.0; 2024: 24.0; 2025: 16.0; 2026: 14.2; 2027: 13.5; 2028: 13.5; 2029: 13.5
- Урсгал дансны тэнцэл (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: -13.8; 2022: -13.4; 2023: 0.6; 2024: -6.9; 2025: -7.7; 2026: -8.3; 2027: -9.2; 2028: -9.5; 2029: -9.3
- Барааны экспорт (ДНБ-д эзлэх хувиар) 3/
  - 2021: 53.2; 2022: 57.5; 2023: 68.5; 2024: 62.7; 2025: 60.0; 2026: 58.9; 2027: 55.1; 2028: 53.1; 2029: 53.3
- Барааны импорт (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 44.3; 2022: 50.3; 2023: 46.1; 2024: 48.8; 2025: 45.4; 2026: 45.4; 2027: 43.7; 2028: 43.7; 2029: 43.7

### Гадаад валютын нөөц, валютын ханш
- Гадаад валютын нийт албан нөөц (GIR, сая ам.долл) 4/
  - 2021: 4,366; 2022: 3,400; 2023: 4,921; 2024: 5,027; 2025: 5,140; 2026: 5,828; 2027: 6,736; 2028: 7,159; 2029: 7,580
  - (импортын сараар): 2021: 4.3; 2022: 3.0; 2023: 3.7; 2024: 3.6; 2025: 3.4; 2026: 3.7; 2027: 4.0; 2028: 4.0; 2029: 4.0
  - (банкуудын МБ дахь валютын харилцахын үлдэгдлийг хассан дүн): 2021: 3,612; 2022: 1,949; 2023: 3,612; 2024: ...; 2025: ...; 2026: ...; 2027: ...; 2028: ...; 2029: ...
- Гадаад валютын цэвэр албан нөөц (NIR, сая ам.долл) 5/
  - 2021: 779; 2022: -797; 2023: 720; 2024: ...; 2025: ...; 2026: ...; 2027: ...; 2028: ...; 2029: ...
- Валютын ханш: Төгрөг/ам.доллар (хугацааны эцэст)
  - 2021: 2,849; 2022: 3,445; 2023: 3,411; 2024: ...; 2025: ...; 2026: ...; 2027: ...; 2028: ...; 2029: ...

*Эх сурвалж: Монгол Улсын эрх баригчид, ОУВС-гийн мэргэжилтнүүдийн төсөөлөл.*

### Section 1

### Монгол Улс: ОУВС-гийн Монгол Улсыг хариуцсан ажлын хэсгийн 2024 онд хийсэн айлчлалын дүгнэлт

### Ерөнхий тайлбар ба айлчллын зорилго
- Айлчлалын төрөл: ОУВС-гийн Дүрмийн 4-р заалтын ээлжит зөвлөлдөх хэлэлцүүлэг, эх үүсвэр ашиглах талаар судлах, хөтөлбөрийн яриа хэлэлцээ явуулах, эдийн засгийн өөрчлөлтийг шинжлэх зорилгоор хийсэн.
- Байр суурь: Дүгнэлт нь ОУВС-гийн мэргэжилтнүүдийн байр суурь бөгөөд ОУВС-гийн Захирлуудын зөвлөлийн байр суурийг илэрхийлэхгүй.
- Оролцогч байгууллага, огноо, байр: Улаанбаатар, Монгол Улс – 2024 оны 10-р сарын 1.

### Одоогийн нөхцөл — гол ололтууд, макро үзүүлэлт
- Эдийн засгийн өргөн карт:
  - Уул уурхайн салбар эрчимтэй тэлж, нүүрсний экспорт түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн.
  - Хөдөө аж ахуйн салбар зудын улмаас их уналттай байв.
  - Засгийн газар болон өрхийн хэрэглээ нэмэгдсэнээр эдийн засаг өндөр өсөлт гарсан.
- Төсөв, өр:
  - Засгийн газрын өрийн хэмжээ 2023 оны эцэст ДНБ-ий 47 хувь болсон.
  - Төсвийн орлого өндөр гүйцэтгэлтэй байсан; төсвийн хөрөнгө оруулалтын санхүүжилт оны төгсгөл рүү түлхүү бүртгэгдсэн.
- Гадаад валютын нөөц, гадаад сектор:
  - Гадаад валютын нийт нөөц: 4.7 тэрбум ам. доллар (8-р сарын эцсийн байдлаар).
  - Энэ нь 3.3 сарын импорт буюу ARA хэмжүүрийн 96 хувь.
  - Монголбанк БНХАУ-ын ардын банкнаас авсан свопын өрийн үлдэгдлийн тэн хагасыг төлж барагдуулсан.
  - Улсын зээлжих зэрэглэлийг В+ болгож сайжруулсан.
- Инфляц, мөнгөний бодлого:
  - Инфляц буурч, Монголбанкны зорилтот интервал болох 6±2 хувь дотор байсан.
  - 8-р сарын байдлаар инфляцын зорилтот интервалын дээд хязгаарт хүрсэн.
  - Бодлогын хүүг бууруулах нөхцөл бүрдсэн ч суурь инфляц төдийлөн буураагүй.
- Санхүүгийн салбарын урьдчилсан үзүүлэлт:
  - Банк болон ББСБ-уудын зээл, тэр дундаа хэрэглээний зээлийн өсөлт урт хугацааны хандлагаас давж нэмэгдсэн.
  - Монголбанк өр, орлогын харьцаа болон заавал байх нөөцийн шаардлагыг чангатгасан.

### Дунд хугацааны төлөв (2024-2029 ба түүнээс цааш)
- Ерөнхий чиглэл:
  - 2024-2025 онд зэсийн үйлдвэрлэл өндөр агууламжтайгаар өсөх, БНХАУ руу гарах нүүрсний экспорт нэмэгдэхээр төсөөлж байна.
  - 2024 оны төсвийн тодотгол, 2025 оны төсвийн төсөл зэрэг нь эдийн засгийн өсөлтийг өндөр түвшинд хадгалах төлөвтэй.
- Мега төслүүдийн нөлөө, эрсдэл:
  - Засгийн газрын төлөвлөгөөнд орсон 14 мега төсөл (тэмдэглэл: төсөл болон санхүүжилтийн дэлгэрэнгүй нь бүрэн шийдэгдээгүй) хэрэгжих тохиолдолд төсвийн алдагдал 2029 он хүртэл тогтмол нэмэгдэж, санхүүжилтийн нийт хэрэгцээ, засгийн газрын өр, төсвийн эрсдэл өсөх хандлагатай.
  - Гарцын зөрүү 2028 он дуустал эерэг дүнтэй байх төсөөлөл.
  - Хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн импортын хэрэгцээ их тул урсгал дансны алдагдал буурахгүй; гадаад валютын нийт нөөцийн хүрэлцээ буурах эрсдэлтэй.
- Магадлалтай сөрөг үзэгдлүүд:
  - Түүхий эдийн үнийн хэлбэлзэл, БНХАУ-ын нүүрсний эрэлт буурах болон Тяньжин боомт дээр хүлээгдэл зэрэг нь эдийн засгийн төлөв доройтох эрсдэл үүсгэнэ.
  - ОХУ-аас авах түлшний импортын саатал, засгийн газрын зохицуулалттай холбоотой саад тотгор зэсийн үйлдвэрлэл, экспорт тасалдах эрсдэл бий.

### Бодлого, зөвлөмжүүд — үндсэн чиглэлүүд
- Гол зорилго: Эдийн засгийн өсөлтийн эрчийг хадгалж, түүхий эдийн үнийн өсөлтийг ухаалгаар удирдах.

A. Төсвийн зардлыг хумьж, тусгай шаардлагуудыг хангах (эн тэргүүний бодлогын зорилт)
- Зорилтууд, арга хэмжээ:
  - Төсвийн бодлогыг хатууруулж, нөөц бүрдүүлэх; инфляцийн дарамтыг бууруулах.
  - Урсгал зардлыг бууруулж, уул уурхайн бус орлогыг нэмэгдүүлэх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх.
  - Тухайлбал: цалингийн зардлыг нэмэхгүй байх, нийгмийн халамжийг зорилтот бүлэгт чиглүүлэх, хувь хүний орлогын албан татварын шатлалыг нэмэх, татварын хөнгөлөлт чөлөөлөлтийг бууруулах, татвар/гаалийн удирдлагын шинэчлэл хийх.
- Төсвийн хөрөнгө оруулалт, менежмент:
  - Хөрөнгө оруулалтыг эдийн засгийн шингээх чадварт нийцүүлэн шат дараатай, үр дүнтэй хэрэгжүүлэх.
  - Дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг боловсронгуй болгох; хөрөнгө оруулалтын зардлыг тусгах.
  - Төсвийн хөрөнгө оруулалтын удирдлага, ППП-ийн хууль эрх зүйн орчинг чанд мөрдөн, авилга ба үр ашиггүй төслөөс сэргийлэх.
- Төсвийн тусгай шаардлага, өрийн тааз:
  - Засгийн газрын өрийн таазыг ДНБ-ий 60 хувиар тогтоосон нь том алхам.
  - Гэвч одоогийн өрийн түвшин энэ таазнаас доогуур тул тусгай шаардлага одоогоор төсвийн зардлыг хангалттай хязгаарлахгүй.
  - Төсвийн нийт зардлын өсөлтийг хязгаарлах тусгай дүрэм боловсруулахад ОУВС-гийн мэргэжилтнүүд туслахад бэлэн.

B. Дотоодын санхүүгийн нөхцөлийг чангатгах
- Мөнгөний болон макро зохистой бодлогоор дотоодын санхүүгийн нөхцөлийг хатуу хэвээр байлгах:
  - Инфляц зорилтот интервалд тогтворжих хүртэл бодлогын бодит хүүг өндөр түвшинд хадгалахыг Монголбанканд зөвлөж байна.
  - Монголбанкны 2024 оны 9-р сарын бодлогын байдал хэвээр хадгалах нь оновчтой байх байсан гэж тэмдэглэсэн.
  - Зээл өсөх эрчийг сааруулах зорилгоор авсан өр, орлогын харьцаа, нөөцийн шаардлагууд нь зөв шийдвэр болсон; нэмэлт арга хэмжээ шаардлагатай.
  - Засгийн газраас дотоодын зах дээр үнэт цаас гаргах нь төгрөгийн өгөөжийн муруйг бий болгож, мөнгөний бодлогын шилжих механизмыг сайжруулна.

C. Гадаад валютын нөөцийг бүрдүүлэх, гадаад эрсдэлийг даах чадварыг бэхжүүлэх
- Зорилтууд, арга хэмжээ:
  - Гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх нь гадаад шокт тэсвэрлэх, шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх орон зайг нэмэгдүүлэхэд шийдвэрлэх ач холбогдолтой.
  - Монголбанк ханшийг илүү уян хатан байлгаж, гадаад шок шингүүлэхэд ашиглах.
  - Засгийн газар экспортын гэрээнд хяналт тавих тогтолцоогоо ашиглан ТӨК-уудын борлуулалтын орлогыг гадаадаас оруулж ирэх шаардлагыг сайн хэрэгжүүлэх.
  - Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуулийг хатуу мөрдөх.
  - Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт, гадаадын хувийн санхүүжилтийг татах шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх.
  - Монголбанк, Сангийн яам, Эдийн засаг хөгжлийн яамны төлөөллийг багтаасан ажлын хэсгийг шинээр байгуулсан нь зүйтэй (хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилтийг харилцан уялдуулж, дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд хэрэгтэй мэдээлэл өгөх).

D. Санхүүгийн салбарын тогтвортой байдлыг хангах
- Эрсдэл хянах, зохицуулах арга хэмжээ:
  - Зээл, ялангуяа хэрэглээний зээлийн хурдыг хянахад анхаарах; одоогийн сайжирсан үзүүлэлтүүд суурь эмзэг байдлыг халхавчилж болзошгүйг анхаарах.
  - ББСБ-д мөрдөж буй өр, орлогын харьцааг банкны доод хэмжээнд цаг алдалгүй уялдуулах.
  - Зохицуулагчид өр, орлогын харьцааг үр дүнтэй мөрдүүлэх тогтолцоог бэхжүүлэх; FICO зээлийн оноог ойрын хугацаанд хэрэглэх.
  - ББСБ-ын дүрэм журмыг чанд мөрдүүлэх, шинэчилсэн зохицуулалтыг ойрын хугацаанд батлах.
  - Монголбанкны Ерөнхийлөгч Төв банкны тухай хуулиар олгосон эрх мэдлээ хэрэгжүүлж, санхүүгийн салбарын хяналт шалгалтыг хариуцсан албан тушаалтныг нэн даруй томилохыг зөвлөж байна.
- Банкны цар хүрээ, хувьцаа эзэмшигчид:
  - Санхүүгийн салбарын төлбөрийн чадвартай зээлдэгчдэд зээл олгох чадавхийг өргөн хүрээнд бэхжүүлэх.
  - Банкны нэг хувьцаа эзэмшигчийн хувь эзэмшлийн дээд хязгаарыг 2026 оны эцэст багтаан хангах шаардлагатай.
  - Монголбанк хувьцаа эзэмшигчдийг төрөлжүүлэх талаар гаргасан хугацаатай төлөвлөгөөг үргэлжлүүлэн хянах.

### Товч дүгнэлт — тэргүүлэх зорилтууд
- Товчлон: гадаад сектор, төсвийн нөөцийг нэмэгдүүлэх замаар мега төслүүдийн санхүүжилт, шинэчлэлийг эдийн засгийн шингээх чадварт нийцүүлэн үе шаттай хэрэгжүүлэх; төсвийн зардлыг хязгаарлах, мөнгөний бодлогыг хатуу байлгах, гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх, санхүүгийн зохицуулалтыг чангалж системийн эрсдэлийг бууруулах зэрэг нь тэргүүлэх бодлогын чиглэлүүд байна.

*Эх сурвалж: mongolia-mcs-2024-mon - Section 1 (IMF mission concluding statement, Ulaanbaatar, 2024-10-01).*

### Section 2

### mongolia-mcs-2024-mon - Section 2

### Зөөлөн дэд бүтцийн реформ ба бодлого
- Зөөлөн дэд бүтцийг хөгжүүлэх нь тогтвортой өсөлтөд ижил ач холбогдолтой.
- Зүйлсэд онцолсон тэргүүлэх чиглэлүүд:
  - Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг боловсронгуй болгох, хүнд суртлыг багасгах.
  - Эрдэс баялгийн тухай хуулийг шинэчлэх ажлыг эрчимжүүлэх.
  - ТӨК-ийн тухай, Төлбөрийн чадваргүйдлийн тухай, Шүгэл үлээгчийн тухай хуулиудын төслийг батлах.
- ТӨК-ийн засаглалын шинэчлэлийг үр дүнтэй хэрэгжүүлж, хүчирхэг шүүх засаглалтай байх нь шаардлага.
- Монголбанкны үйл ажиллагааны бие даасан хараат бус байдлыг хангах нь ижил ач холбогдолтой.
- Эрчим хүчний тарифыг шинэчлэхээр төлөвлөсөн нь удаан хугацаанд хүлээгдэж байсан зайлшгүй шаардлагатай ажил. Ингэснээр:
  - Өрх, аж ахуйн нэгжид очих эрчим хүчний нийлүүлэлт найдвартай болж, урт хугацааны өсөлтийг нэмэгдүүлнэ.
  - Тарифын өөрчлөлтийг олон нийтэд сайтар тайлбарлаж, зохистой хугацаанд үе шаттай хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
  - Орлого багатай өрхүүдийн шилжилтийн үеийн зардлыг хуваалцах зорилгоор түр хугацаанд зорилтот бүлгүүдэд чиглэсэн дэмжлэг үзүүлэх нь зүйтэй.
- Зохицуулалтын орчин нь татварын хууль тогтоомж, татварын маргааныг үр дүнтэй шийдвэрлэх тогтолцоо болон нийцсэн байх нь гадаадын хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжиж буй төслүүдийн үйл ажиллагаанд дэмжлэг болно.
- Үндэсний баялгийн санг шинээр байгуулсан нь зүйтэй алхам боловч дэд сангуудын засаглалын хүчирхэг тогтолцоог яаралтай бүрдүүлэх шаардлагатай.
- ОУВС-гийн ажлын хэсэг 2024 оны 9-р сарын 25-наас 10-р сарын 1-ний өдрүүдэд Улаанбаатар хотод ирж ажиллаж, илэн далангүй, үр бүтээлтэй хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн; ОУВС-гийн ажлын хэсэг элэгсэгээр хүлээж авсан Монгол Улсын эрх баригчдад талархал илэрхийлнэ.

### Эдийн засаг, санхүүгийн зарим үзүүлэлтүүд, 2021-2029 он (он, жилийн үнээр, зарим үзүүлэлт ДНБ-д харьцуулсан хувиар)
- Үндэсний тооцоо: ДНБ, оны үнээр (сая ам.долл)
  - 2021: 15,286
  - 2022: 17,146
  - 2023: 20,315
  - 2024: 23,669
  - 2025: 27,242
  - 2026: 29,120
  - 2027: 31,569
  - 2028: 34,024
  - 2029: 36,400
- ДНБ-ий бодит өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 1.6
  - 2022: 5.0
  - 2023: 7.4
  - 2024: 5.5
  - 2025: 7.0
  - 2026: 6.0
  - 2027: 5.5
  - 2028: 5.5
  - 2029: 5.0
- ДНБ (зэрэгцүүлэх үнээр) дэх оролцоо (нэгж хувиар):
  - Дотоод эрэлт: 2021: 17.6; 2022: 11.4; 2023: 5.6; 2024: 20.2; 2025: 8.3; 2026: 7.6; 2027: 10.0; 2028: 8.8; 2029: 7.2
  - Бараа үйлчилгээний экспорт: 2021: -7.5; 2022: 13.9; 2023: 17.9; 2024: 1.6; 2025: 7.3; 2026: 6.5; 2027: 0.9; 2028: 2.8; 2029: 4.5
  - Бараа үйлчилгээний импорт: 2021: -8.5; 2022: -20.3; 2023: -16.2; 2024: -16.4; 2025: -8.6; 2026: -8.2; 2027: -5.4; 2028: -6.1; 2029: -6.6
- Хэрэглээ (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - Нийт хэрэглээ: 2021: 67.9; 2022: 65.8; 2023: 57.5; 2024: 61.5; 2025: 60.4; 2026: 61.5; 2027: 63.0; 2028: 63.6; 2029: 63.2
  - Хувийн сектор: 2021: 53.0; 2022: 51.9; 2023: 44.5; 2024: 46.7; 2025: 45.8; 2026: 47.1; 2027: 48.7; 2028: 49.4; 2029: 48.9
  - Төрийн байгууллага: 2021: 14.9; 2022: 13.9; 2023: 13.0; 2024: 14.7; 2025: 14.6; 2026: 14.4; 2027: 14.3; 2028: 14.2; 2029: 14.2
- Хөрөнгийн нийт хуримтлал (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 36.7; 2022: 42.3; 2023: 33.9; 2024: 35.9; 2025: 35.4; 2026: 35.3; 2027: 35.5; 2028: 35.8; 2029: 36.0
  - Үндсэн хөрөнгийн хуримтлал: 2021: 26.8; 2022: 29.8; 2023: 25.3; 2024: 26.6; 2025: 28.4; 2026: 29.3; 2027: 29.3; 2028: 29.6; 2029: 29.8
  - Төрийн байгууллага (хөрөнгө оруулалт): 2021: 6.8; 2022: 7.1; 2023: 7.4; 2024: 9.9; 2025: 10.3; 2026: 10.0; 2027: 10.0; 2028: 10.0; 2029: 10.0
- Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 13.5; 2022: 14.2; 2023: 10.7; 2024: 8.6; 2025: 9.3; 2026: 10.3; 2027: 9.9; 2028: 9.4; 2029: 9.1
- Дотоодын хувийн сектор (ТӨК-уудыг оруулсан)
  - 2021: 6.5; 2022: 8.6; 2023: 7.3; 2024: 8.1; 2025: 8.8; 2026: 9.0; 2027: 9.4; 2028: 10.2; 2029: 10.6
- Үндэсний нийт хуримтлал (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 22.9; 2022: 28.9; 2023: 34.5; 2024: 29.0; 2025: 27.7; 2026: 27.0; 2027: 26.3; 2028: 26.2; 2029: 26.7

### Үнэ, үнэ үзүүлэлтүүд
- Хэрэглээний үнэ (дундаж өөрчлөлт, хувиар) 1/
  - 2021: 7.4; 2022: 15.2; 2023: 10.3; 2024: 6.5; 2025: 9.0; 2026: 8.3; 2027: 7.6; 2028: 7.2; 2029: 6.7
- Хэрэглээний үнэ (хугацааны эцэс дэх өөрчлөлт, хувиар) 1/
  - 2021: 13.9; 2022: 13.2; 2023: 7.9; 2024: 7.5; 2025: 9.5; 2026: 7.6; 2027: 7.5; 2028: 6.8; 2029: 6.5
- Зэсийн үнэ (нэгж тонн ам. долл)
  - 2021: 9317; 2022: 8829; 2023: 8491; 2024: 9298; 2025: 9450; 2026: 9550; 2027: 9584; 2028: 9584; 2029: 9584
- Нүүрсний үнэ (нэгж тонн ам.долл)
  - 2021: 150; 2022: 123; 2023: 131; 2024: 115; 2025: 105; 2026: 105; 2027: 105; 2028: 105; 2029: 105
- ДНБ-ий дефлятор (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 14.4; 2022: 17.7; 2023: 21.8; 2024: 10.0; 2025: 8.9; 2026: 6.7; 2027: 8.1; 2028: 7.1; 2029: 6.6

### Засгийн газрын данс (ДНБ-д эзлэх хувь)
- Суурь тэнцэл (ОУВС-гийн тодорхойлолтоор)
  - 2021: 9.7; 2022: 2.2; 2023: 4.3; 2024: 1.8; 2025: 0.3; 2026: 0.3; 2027: -0.3; 2028: -0.4; 2029: -0.1
- Нийт орлого, тусламжийн дүн
  - 2021: 32.8; 2022: 34.4; 2023: 34.6; 2024: 37.6; 2025: 36.5; 2026: 35.6; 2027: 34.7; 2028: 34.4; 2029: 34.8
- Суурь зарлага ба цэвэр зээл
  - 2021: 23.2; 2022: 32.2; 2023: 30.3; 2024: 35.9; 2025: 36.2; 2026: 35.4; 2027: 35.0; 2028: 34.9; 2029: 34.9
- Хүүгийн зардал
  - 2021: 1.9; 2022: 1.5; 2023: 1.6; 2024: 1.4; 2025: 1.3; 2026: 1.3; 2027: 1.5; 2028: 1.5; 2029: 1.6
- Нийт тэнцэл (ОУВС-гийн тодорхойлолтоор)
  - 2021: 7.8; 2022: 0.7; 2023: 2.7; 2024: 0.4; 2025: -1.0; 2026: -1.1; 2027: -1.8; 2028: -2.0; 2029: -1.7
- Уул уурхайн бус суурь тэнцэл (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 2.0; 2022: -6.3; 2023: -5.7; 2024: -10.3; 2025: -11.1; 2026: -10.6; 2027: -10.4; 2028: -10.2; 2029: -9.9
- Санхүүжилтийн нийт хэрэгцээ
  - 2021: 2.5; 2022: 3.8; 2023: 15.3; 2024: 5.2; 2025: 4.1; 2026: 10.1; 2027: 7.1; 2028: 7.8; 2029: 7.0
- Засгийн газрын өр 2/
  - 2021: 67.7; 2022: 64.5; 2023: 46.8; 2024: 42.4; 2025: 40.0; 2026: 40.7; 2027: 42.4; 2028: 44.8; 2029: 47.3
  - Дотоод: 2021: 3.2; 2022: 4.4; 2023: 3.4; 2024: 3.6; 2025: 3.0; 2026: 3.3; 2027: 3.5; 2028: 3.8; 2029: 4.0
  - Гадаад: 2021: 64.6; 2022: 60.1; 2023: 43.4; 2024: 38.7; 2025: 37.0; 2026: 37.5; 2027: 38.9; 2028: 41.0; 2029: 43.3

### Мөнгө, зээл, төлбөрийн тэнцэл
- Нийт мөнгөний өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 13.8; 2022: 6.5; 2023: 26.8; 2024: 20.0; 2025: 15.9; 2026: 11.9; 2027: 12.3; 2028: 11.8; 2029: 14.2
- Нөөц мөнгөний өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 6.5; 2022: 39.9; 2023: 7.4; 2024: 20.1; 2025: 13.7; 2026: 11.9; 2027: 12.3; 2028: 11.8; 2029: 12.1
- Зээлийн өсөлт (өөрчлөлт, хувиар)
  - 2021: 18.1; 2022: 8.6; 2023: 22.0; 2024: 24.0; 2025: 16.0; 2026: 14.2; 2027: 13.5; 2028: 13.5; 2029: 13.5

- Урсгал дансны тэнцэл (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: -13.8; 2022: -13.4; 2023: 0.6; 2024: -6.9; 2025: -7.7; 2026: -8.3; 2027: -9.2; 2028: -9.5; 2029: -9.3
- Барааны экспорт (ДНБ-д эзлэх хувиар) 3/
  - 2021: 53.2; 2022: 57.5; 2023: 68.5; 2024: 62.7; 2025: 60.0; 2026: 58.9; 2027: 55.1; 2028: 53.1; 2029: 53.3
- Барааны импорт (ДНБ-д эзлэх хувиар)
  - 2021: 44.3; 2022: 50.3; 2023: 46.1; 2024: 48.8; 2025: 45.4; 2026: 45.4; 2027: 43.7; 2028: 43.7; 2029: 43.7

### Гадаад валютын нөөц, валютын ханш
- Гадаад валютын нийт албан нөөц (GIR, сая ам.долл) 4/
  - 2021: 4,366; 2022: 3,400; 2023: 4,921; 2024: 5,027; 2025: 5,140; 2026: 5,828; 2027: 6,736; 2028: 7,159; 2029: 7,580
  - (импортын сараар): 2021: 4.3; 2022: 3.0; 2023: 3.7; 2024: 3.6; 2025: 3.4; 2026: 3.7; 2027: 4.0; 2028: 4.0; 2029: 4.0
  - (банкуудын МБ дахь валютын харилцахын үлдэгдлийг хассан дүн): 2021: 3,612; 2022: 1,949; 2023: 3,612; 2024: ...; 2025: ...; 2026: ...; 2027: ...; 2028: ...; 2029: ...
- Гадаад валютын цэвэр албан нөөц (NIR, сая ам.долл) 5/
  - 2021: 779; 2022: -797; 2023: 720; 2024: ...; 2025: ...; 2026: ...; 2027: ...; 2028: ...; 2029: ...
- Валютын ханш: Төгрөг/ам.доллар (хугацааны эцэст)
  - 2021: 2,849; 2022: 3,445; 2023: 3,411; 2024: ...; 2025: ...; 2026: ...; 2027: ...; 2028: ...; 2029: ...

*Эх сурвалж: Монгол Улсын эрх баригчид, ОУВС-гийн мэргэжилтнүүдийн төсөөлөл.*

---


_Source: https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/2024/mongolia-mcs-2024-mon.pdf_