## Moнгол Улс: ОУВС-гийн ажлын хэсгийн 2022 оны айлчлалын дүгнэлт

## Source details

**Canonical URL:** [Moнгол Улс: ОУВС-гийн ажлын хэсгийн 2022 оны айлчлалын дүгнэлт](https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/mongolia-mong-concluding-statement-of-2022-imf-staff-visit.pdf)

## Other formats

- [Markdown version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/mongolia-mong-concluding-statement-of-2022-imf-staff-visit.pdf.md)
- [Structured JSON version](/-/media/files/news/mission-concluding-statement/mongolia-mong-concluding-statement-of-2022-imf-staff-visit.pdf.json)

---

### Ерөнхий дүгнэлт — гадаад шок, стагфляцын эрсдэл
- Монгол Улс дэлхийн шок, хил хязгаарлалт гэсэн давхар хүндрэлд ороод байна.
- Экспортын үнийн өндөр өсөлт явагдаж байгаа ч эдийн засагт стагфляци үүсэх, төлөв байдал илүү муудах эрсдэл нэмэгдэж байна.
- Инфляцийн үндсэн шалтгаан: дэлхийн зах зээлийн үнийн өсөлт, нийлүүлэлтийн доголдол — эдгээр нь Монголбанкны хяналтаас гадуур байна.
- Богино хугацаанд: 2022 онд эдийн засаг 1 хувийн өсөлттэй гарах төлөвтэй (2021 оны 11-р сард 7 хувьд тооцоологдож байсан); инфляц 2022 онд дунджаар 14½ хувь байна.
- Дунд хугацаанд: 2023-2025 онуудад өсөлт 6 хувиас давж, түүхий эдийн өндөр үнэ гадаад сектор, төсвийн тэнцлийг сайжруулж чадна (боловсруулсан нөхцөлд).

### Эдийн засгийн болон санхүүгийн гол эрсдлүүд
- Хил хаалттай байлгах БНХАУ-ын бодлого экспортын биет хэмжээг хязгаарлана.
- ОХУ-аас дамжин ирдэг импорт тасалдах нь нийлүүлэлтийн саатал нэмэгдүүлж, хүнсний аюулгүйдлын эрсдэл үүсгэнэ.
- Гадаад шокийн нэмэлт эрсдлүүд: түүхий эдийн үнийн хэлбэлзэл, хориг арга хэмжээний өргөтгөл, дэлхийн санхүүгийн эх үүсвэрийн хомсдол, цар тахлын дахин дэгдэлт.
- Хамгийн муу хувилбар: корреспондент банкны харилцааны асуудлыг шийдэхгүй бол эдийн засагт зогсонги байдал үүсэж болзошгүй.

### Мөнгөний бодлого (Монголбанк)
- Одоогоор мөнгөний бодлогын байр суурийг өөрчлөх шаардлагагүй — инфляц ихэнхдээ нийлүүлэлтийн шокоор шалтгаалж, эдийн өсөлт сул тул.
- Монголбанк инфляцийн хүлээлтийг хянахад байнгын ажиглалт, шинжилгээ хийх ёстой; 2020 оноос авсан бодлогын дэмжлэгүүд, тэтгэврийн болон цалин хөлсний доод өсөлтийн нөлөөг анхааралтай ажиглах шаардлагатай.
- Хэрвээ цалин хөлс, үнэ ээлж дараалан аажмаар өсөх (эргүүлэг) үзэгдэл гарвал бодлогоо нэмж чангаруулах шаардлагатай.
- Монголбанк банкуудад активын чанарын үнэлгээ хийж, IPO-гийн үйл явцыг сайн чанартай явуулж, санхүүгийн тогтвортой байдалд аюул учруулахгүйн тулд бүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх хэрэгтэй.

### Валютын ханш, гадаад валютын нөөц
- Валютын ханшийг илүү уян хатан болгох нь гадаад шокийн нөлөөг зөөлрүүлэх гол хэрэгсэл.
- Гадаад валютын интервенц, тэр дундаа гадаад валютын дуудлага худалдаан дээрх захиргааны арга хэмжээг төгрөгийн гадаад валюттай харьцах ханшид огцом хэлбэлзэл үүсэхгүй байх нөхцөлд чиглүүлэх ёстой.
- Валютын ханшийн зөрүүнээс ашиг хонжоо хайсан үйлдлийг хязгаарлах, олон нийттэй харилцах үр дүнтэй стратеги боловсруулах шаардлагатай.
- Валютын нийлүүлэлт нэмэгдэх үед худалдан авах замаар гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай.

### Төсвийн бодлого — чиг баримжаа
- Төсвийн алдагдлыг дорвитой бууруулах шаардлага: мөнгөний бодлогын шийдвэрүүдийг дэмжих, инфляц, гадаад секторын дарамт, өрийг хазаарлах үүднээс.
- 2022 оны төсвийн тодотгол: эмзэг бүлэгт чиглэсэн дэмжлэг тусгах, урсгал зардлыг танах, тэвчиж болох төсвийн хөрөнгө оруулалтыг хасах замаар гэнэтийн их орлогын хэсгийг хадгалах.
- Боловсрол, эрүүл мэнд, дэд бүтцэд санхүүжүүлэх шударга арга зам: хувь хүний орлогын албан татварыг шатлалтай болгох.
- Нэг удаагийн болон бойжуулах шинжтэй дэмжлэг биш зөвхөн зорилтот эмзэг бүлэгт чиглэсэн түр хугацааны дэмжлэгийг онцлон хэрэглэх.
- Ирээдүйн өв сангийн хуримтлалыг ашиглан байнгын зорилтот бус нийгмийн халамжийг санхүүжүүлэх 2021 оны хуулийн өөрчлөлтийг буцаах шаардлагатай.

### Бүтцийн шинэчлэл, өрийн тогтвортой байдал
- Өрийн дунд хугацааны шинэ стратеги: өрийн хязгаарыг нэрлэсэн дүнгээр тогтоож, дотоод зээллэг хийх тухай тусгах.
- Урт хугацааны төсвийн зардлын дарамтыг бууруулахын тулд тэтгэвэр тогтоох үндсэн үзүүлэлтүүд, төрийн өмчит компаниуд, төсвийн эрсдэлийн удирдлагад шинэчлэл хийх шаардлагатай.
- Баялгийн болон хөгжлийн санг улсын төсөвт нэгтгэж, зохих хяналтыг тавих.

### Санхүүгийн тогтвортой байдал, банкууд
- Монголбанкны 2022 оны 6-р сард хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн банкуудын IPO-д зориулсан хугацаа, активын чанарын үнэлгээтэй холбоотой эрсдэлүүд байна.
- Үндсэн санал: УИХ-ны тогтоосон IPO-ын эцсийн хугацааг 2022 оны 6-р сарын 30-ныг сунгах (эсвэл активын чанарын үнэлгээг үргэлжлүүлэн хийх) нь хамгийн тохиромжтой.
- Уул уурхайн салбарын сөрөг бодит нөхцөл банкуудын тайлан тэнцэлд хэр нөлөөлөхийг тодруулах алсыг харсан стресс тест хийх, нөөц төлөвлөгөө боловсруулах шаардлагатай.
- IPO амжилтгүй болсон тохиолдолд Монголбанк Банкны тухай хуулинд заасан албадлагын арга хэмжээ авч, тогтворжуулсны дараа IPO-г дахин хийх нь зүйтэй.
- Монголбанк зарим банкуудын IPO-г хойшлуулах шийдвэрийг санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах үүргийн хүрээнд зохистой гэж үзнэ.

### Хөгжлийн Банк — засаглал, шийдэл
- Хөгжлийн Банкны тайлан тэнцэл дээр үүссэн асуудлыг 2023 онд төсөв, гадаад секторын тогтвортой байдалд сөргөөр нөлөөлөхгүйгээр шуурхай, хууль журмын дагуу шийдвэрлэх ёстой.
- Хөгжлийн Банкны засаглалыг ужгирсан байдлаар орхиж, тайлан тэнцлийг төсвийн хөрөнгөөр шийдвэрлэх нь түр зуурын, дахин эрсдэл үүсгэх шийдэл болно.
- Санал: Хөндлөнгийн бие даасан шинжээч томилж, тайлан тэнцэлд дүн шинжилгээ хийлгэж, асуудлыг шийдэх үндэслэлтэй төлөвлөгөө гаргах; хэрэв шаардлагатай бол татан буулгах хувилбарыг мөн тооцох.

### Товч тоон онцлогууд (Хүснэгт 1-аас сонгосон гол үзүүлэлтүүд)
- ДНБ, оны үнээр (сая ам. доллар): 2019 = 14,206; 2020 = 13,313; 2021 = 15,098; 2022 = 15,790; 2023 = 16,629; 2024 = 18,366; 2025 = 20,134; 2026 = 21,833; 2027 = 23,494.
- ДНБ-ий бодит өсөлт (өөрчлөлт хувиар): 2019 = 5.6; 2020 = -4.6; 2021 = 1.4; 2022 = 1.0; 2023 = 6.0; 2024 = 7.0; 2025 = 6.0; 2026 = 5.5; 2027 = 5.0.
- Хэрэглээний үнэ (дундаж, өөрчлөлт хувиар): 2019 = 7.3; 2020 = 3.7; 2021 = 7.1; 2022 = 14.4; 2023 = 11.9; 2024 = 9.6; 2025 = 8.2; 2026 = 7.4; 2027 = 6.5.
- Зэсийн үнэ (нэгж тонн, ам. доллар): 2019 = 6,010; 2020 = 6,175; 2021 = 9,317; 2022 = 10,105; 2023 = 10,048; 2024 = 9,908; 2025 = 9,751; 2026 = 9,629; 2027 = 9,584.
- Урсгал дансны тэнцэл (ДНБ-д хувиар): 2019 = -15.2; 2020 = -5.1; 2021 = -13.0; 2022 = -18.8; 2023 = -16.7; 2024 = -13.6; 2025 = -8.1; 2026 = -8.0; 2027 = -7.6.
- Төгрөг/ам.доллар (хугацааны эцэст): 2019 = 2,734; 2020 = 2,850; 2021 = 2,849.

*Эх сурвалж: Монгол Улсын эрх баригчид, ОУВС-гийн мэргэжилтнүүдийн төсөөлөл.*

---


_Source: https://www.imf.org/-/media/files/news/mission-concluding-statement/mongolia-mong-concluding-statement-of-2022-imf-staff-visit.pdf_