## Монгол Улс: ОУВС-ийн Дүрмийн IV заалтын 2026 оны зөвлөлдөх хэлэлцүүлгийг дүгнэж Ажлын хэсгээс гаргасан мэдэгдэл ## Source details **Canonical URL:** [Монгол Улс: ОУВС-ийн Дүрмийн IV заалтын 2026 оны зөвлөлдөх хэлэлцүүлгийг дүгнэж Ажлын хэсгээс гаргасан мэдэгдэл](https://www.imf.org/-/media/files/news/press-release/2026/mcs062626-mng-mongolia-2026-concluding-statement-article-iv-consultation.pdf) ## Other formats - [Markdown version](/-/media/files/news/press-release/2026/mcs062626-mng-mongolia-2026-concluding-statement-article-iv-consultation.pdf.md) - [Structured JSON version](/-/media/files/news/press-release/2026/mcs062626-mng-mongolia-2026-concluding-statement-article-iv-consultation.pdf.json) --- ### Айлчлалын үндсэн дүгнэлт, өнөөгийн нөхцөл - Ажлын хэсэг 2026 оны 6-р сарын 10-23-ны өдрүүдэд Улаанбаатарт яриа хэлэлцээ хийсэн; мэдэгдэл 2026 оны 6-р сарын 26-нд Вашингтон хотноо гарсан. - 2025 онд хөдөө аж ахуй сэргэж, уул уурхайн салбар, ялангуяа зэсийн олборлолт эрчимтэй нэмэгдсэн нь өсөлтийг дэмжсэн. - 2026 оны эхэн үед уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл өсөлтийг үргэлжлүүлсэн боловч уул уурхайн бус салбарын өсөлт сул байсан. - Хүнс, шатахууны үнийн огцом өсөлт нь инфляцыг нэмэгдүүлж, 2025 оны 11-р сараас хойш буурч байсан инфляц сүүлийн гурван сар дараалан нэмэгдсэн. Тавдугаар сард инфляц 11.2 хувьд хүрсэн. - Гадаад валютын улсын нөөц зургаадугаар сарын эхээр 7.4 тэрбум ам.долларт хүрсэн боловч ОУВС-ийн Нөөцийн хүрэлцээний үнэлгээний шалгуураас доогуур хэвээр байв. - Зээлжих зэрэглэл тогтоогч байгууллагууд Засгийн газрын зээлжих зэрэглэлийг ахиулж, бондын өгөөжийн нэмэгдэл хүү буюу спрэд буурсан. ### Ойрын төлөв, төсөөлөл, эрсдэл - Суурь төсөөлөл: ДНБ-ийн өсөлт 2026 онд 5.8 хувь; инфляц хүнс, шатахууны үнийн нөлөөнөөс шалтгаалан 10 хувь орчим түвшинд хадгалагдах төлөв. - 2026 онд төсвийн тэнцэл доройтох төлөвтэй; цалингийн өсөлт ба төсвийн тусгай шаардлагын хамрах хүрээнээс хассагдсан хоёр мега төслийн эхний жилүүдийн санхүүжилт гол шалтгаан. - Эдийн засгийн эмзэг байдал өндөр; гол сөрөг эрсдэлүүд: - Уул уурхайн бус татварыг бууруулах, урсгал зардлыг нэмэгдүүлэх улс төрийн дарамт. - Гадаад орчны эрсдлүүд: Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн, ОХУ–Украины дайнаас үүдэлтэй геополитикийн хурцадмал байдал, БНХАУ-ын нүүрсний эрэлт болон түүхий эдийн үнийн тодорхой бус байдал. ### Макро бодлого — Засгийн газрын санхүү, татвар, нийгмийн зардал - Төсвийн сахилга батыг хадгалах зорилгын хүрээнд: - Төсвийн тодотголыг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх нь нэн чухал. - Төсвийн тодотголд багш, эрүүл мэндийн салбарын ажилтнуудын цалингийн нэмэгдэл, түүний төсөвт үзүүлэх нөлөөг бүрэн тусгах, хүлээгдэж буй алдагдлыг санхүүжүүлэхэд шаардлагатай өрийн дээд хязгаарыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай. - Уул уурхайн бус татварыг бууруулах саналыг дахин нягтлахыг зөвлөж байна. - НӨАТ-ын буцаан олголтыг 2 хувиас 5 хувь болгож нэмэгдүүлсэн шийдвэрийг буцаасан нь сайшаалтай. - Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлтийг оновчтой болгох, татварын өр төлбөрийг барагдуулах, татвар, гаалийн удирдлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох шаардлагатай. - Нийгмийн хамгааллын зардлыг оновчтой болгож, зорилтот бүлэгт илүү чиглүүлэх шинэчлэлийг зэрэг хэрэгжүүлэх нь зүйтэй. - Тэтгэврийн шинэчлэлийн төсөлтэй холбоотой тооцоолол: - Төсвөөс жил бүр нэмж гарах зардал ДНБ-ийн 1.3 хувь орчимд хүрэх тооцоолол байна. - Төрийн санхүүгийн удирдлага, төсвийн ил тод байдлыг бэхжүүлэх шаардлага: - Хоёр мега төслийг төсвийн тусгай шаардлагын хамрах хүрээнээс хассан нь шинэ сорилт учруулж байгаа тул тайлагналыг олон улсын сайн туршлагад нийцүүлэх арга хэмжээ авах хэрэгтэй. - Дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг илүү нарийвчилсан, бодитой болгох; уул уурхайн орлого төвлөрдөг сангуудын засаглалыг сайжруулах; Засгийн газрын дотоод үнэт цаасны зах зээлийг сэргээх; төрийн өмчит компаниудын засаглал, хяналтыг сайжруулах. ### Мөнгөний бодлого, Монголбанк, макро зохистой бодлого - Мөнгөний бодлогыг хатуу хэвээр хадгалах шаардлагатай: - Хэрэв хүнс, шатахууны үнийн шок инфляцын хүлээлтийг тогтворгүй болгож, хоёр дахь үеийн нөлөө үүсэх эрсдэл нэмэгдвэл Монголбанк мөнгөний бодлогыг нэмж хатууруулахад бэлэн байх ёстой. - Валютын бодлого, нөөц бүрдүүлэх: - Монголбанк гадаад валют болон ханшийн эрсдэлээс хамгаалах хэрэгслийн гол нийлүүлэгчийн үүргээс үе шаттайгаар татгалзаж, валютын ханшийн уян хатан байдлыг нэмэгдүүлэх; нөхцөл бүрдсэн үед гадаад валютын улсын нөөцийг хуримтлуулах нь гадаад шокыг шингээх чадварыг бэхжүүлнэ. - Монголбанкны институциональ бэхжилт: - Монголбанкны бодлого, үйл ажиллагаанд итгэх итгэл, үр нөлөөг бэхжүүлэх шинэчлэлийг эрчимжүүлэх шаардлагатай. - Монголбанкийг төсвийн шинжтэй үйл ажиллагаа хэрэгжүүлэхийг зогсоох; ипотекийн зээлийн хөтөлбөрийг Засгийн газарт шилжүүлэх ажлыг эрчимжүүлэх; холбогдох татаасыг төсөвт ил тод тусгах. - Төв банк /Монголбанк/-ны тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг эцэслэж, Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх нь зүйтэй. - Орон сууцны санхүүжилтийн төрөлжсөн банк байгуулах асуудлыг сайтар нягталж, олон улсын сайн туршлагыг баримтлахыг зөвлөж байна. - Макро зохистой бодлогын тогтолцоог бэхжүүлэх: - Монголбанк Мөнгөний бодлогын хорооны хүрээнд Санхүүгийн тогтвортой байдал болон макро зохистой бодлогын асуудлыг тусгайлан хэлэлцэх, Санхүүгийн тогтвортой байдлын газрыг шинэ байгуулсан нь эерэг алхам. - Макро зохистой бодлогын арга хэрэгслийн сонголтыг өргөжүүлэх; Санхүүгийн зохицуулах хороотой хамтран бодлого, үйл ажиллагааны уялдаа холбоог сайжруулах. - Эрсдэлд суурилсан хяналт шалгалтыг сайжруулах; зээлийн мэдээлэл, төлбөрийн чадваргүйдэл болон банкны бүтэц өөрчлөлтийн эрх зүйн орчинг шинэчлэх. ### Бүтцийн шинэчлэл, өрсөлдөх чадал, хөрөнгө оруулалт - Хөрөнгө оруулалтыг дэмжиж, гадаад шууд хөрөнгө оруулалтыг татахад бизнесийн орчныг сайжруулах, засаглал, авлигатай тэмцэх тогтолцоо болон хууль дээдлэх зарчмыг бэхжүүлэх шаардлагатай. - Тухайн чиглэлийн шаардлагатай хууль эрх зүйн шинэчлэлүүд: - Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга; Төлбөрийн чадваргүйдлийн тухай хууль; Төрийн өмчит компанийн тухай хууль; Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт; Шүгэл үлээгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн төсөл. ### Товч тоон үзүүлэлтүүд (сонгомол) - Ажиллах хугацаа: 2026 оны 6-р сарын 10-23. - Инфляц (тавдугаар сар): 11.2 хувь. - Суурь төсөөлөл — ДНБ-ийн бодит өсөлт (2026): 5.8 хувь. - Инфляц (2026 төсөөлөл): 10 хувь орчим. - Гадаад валютын улсын нөөц (зургаадугаар сарын эх): 7.4 тэрбум ам.доллар. - Төсвөөс жил бүр нэмж гарах зардал, тэтгэврийн шинэчлэлтэй холбоотой: ДНБ-ийн 1.3 хувь орчим. - Хэрэглээний үнэ (дунджаар, 2023-2025): 10.4, 6.2, 8.6 (тогтоолсон багц дахь хэмжээнүүд). - Зэсийн үнэ (нэгж тонн ам.доллар): 8,491 (2023), 9,142 (2024), 9,947 (2025), 13,527 (2026 төсөөлөл). - Чулуун нүүрсний үнэ (нэгж тонн ам.доллар): 131.4 (2023), 107.3 (2024), 66.5 (2025), 73.4 (2026 төсөөлөл). - Гадаад валютын нийт албан нөөц (GIR, сая ам.доллар): 4,922 (2023), 5,510 (2024), 7,005 (2025), 7,283 (2026 төсөөлөл). - ДНБ-ийн бодит өсөлт (жил бүр): 7.4 (2023), 5.1 (2024), 6.8 (2025), 5.8 (2026), 5.6 (2027), 5.6 (2028), 5.2 (2029), 5.0 (2030), 5.0 (2031). - Засгийн газрын нийт өр (ДНБ-д эзлэх хувиар): 46.7 (2023), 44.1 (2024), 45.1 (2025), 47.3 (2026), 50.6 (2027), 54.2 (2028), 57.4 (2029), 59.6 (2030), 62.0 (2031). - Урсгал дансны тэнцэл (ДНБ-д эзлэх хувиар): 0.6 (2023), -10.4 (2024), -8.4 (2025), -4.7 (2026), -4.9 (2027), -5.5 (2028), -6.2 (2029), -7.3 (2030), -7.7 (2031). *Энэхүү мэдэгдэлд ОУВС-ийн ажлын хэсгийн байр суурь илэрхийлэгдсэн болно.* --- _Source: https://www.imf.org/-/media/files/news/press-release/2026/mcs062626-mng-mongolia-2026-concluding-statement-article-iv-consultation.pdf_