## albaniacdreporta

## Source details

**Canonical URL:** [albaniacdreporta](https://www.imf.org/-/media/files/publications/cr/2022/albanian/albaniacdreporta.pdf)

## Other formats

- [Markdown version](/-/media/files/publications/cr/2022/albanian/albaniacdreporta.pdf.md)
- [Structured JSON version](/-/media/files/publications/cr/2022/albanian/albaniacdreporta.pdf.json)

---

### Përmbledhje ekzekutive — qëllim dhe arritje kryesore
- Qëllimi: ndihmë për Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve (DPT) në vlerësimin e përpjekjeve të reformës dhe këshilla për përpjekjet e ardhshme.
- Projekti ZHK i Departamentit të Çështjeve Fiskale (DÇF) ka filluar në vitin 2019 dhe vazhdon deri në prill 2022.
- Misioni (11 janar - 3 shkurt 2021) u zhvillua nga distanca.
- DPT-ja ka realizuar përparime të rëndësishme në:
  - konsolidimin e funksionit të menaxhimit të borxhit tatimor;
  - zgjerimin e burimeve të të dhënave nga palët e treta për menaxhimin e riskut;
  - përmirësimin e proceseve të rimbursimit të TVSH-së;
  - shërbime elektronike shtesë;
  - zbatimin e raportimit të automatizuar të informacionit mbi llogaritë financiare të individëve jorezidentë.
- DPT-ja menaxhoi ndikimin e pandemisë duke marrë rolin kryesor në administrimin e paketave të mbështetjes financiare; rreth 80 për qind e stafit ishin në gjendje të punonin nga distanca gjatë pandemisë.

### Sfidat e menjëhershme dhe pritshmëritë fiskale
- Ekonomia pritet të jetë tkurrur për 7½ për qind në vitin 2020.
- Rënie e përgjithshme e të ardhurave tatimore në vitin 2020 prej 28.6 miliardë lekësh krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit paraprak; përqindja më e madhe e rënies në TAP dhe Tatimin në Fitim.
- DPT-ja mbledh afër 60 për qind të tatimeve të kombinuara dhe kontributeve shoqërore; pjesa më e madhe e të ardhurave mblidhet nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganës.
- Autoritetet synojnë të rrisin të ardhurat prej 2.3 deri në 3 për qind të PBB-së si pjesë e strategjisë afatmesme të të ardhurave (SAMA).
- Pritet që fiskalizimi, me zbatim në faza, të sjellë një ngritje prej 10 për qind të të ardhurave nga TVSH-ja.
- DPT-së i është caktuar funksioni i ri i administrimit të regjistrit qendror të llogarive bankare (jo-tatimor), që kërkon burime të konsiderueshme.

### Të ardhurat tatimore — shifra dhe përbërja (2018–2020)
- TAP: 36.5 2.2 | 46.1 2.7 | 33.7 2.1
- Kontributet shoqërore: 93.2 5.7 | 98.4 5.9 | 97.7 6.2
- Tatimi në fitim: 34.5 2.1 | 36.6 2.2 | 28.4 1.8
- TVSH: 143.5 8.8 | 132.4 7.9 | *130.4 8.3
- Akciza: 45.0 2.8 | 46.7 2.8 | 44.5 2.8
- Tarifat doganore: 6.2 0.4 | 6.5 0.4 | 6.2 0.4
- Taksat kombëtare, etj.: 38.6 2.4 | 36.4 2.2 | 35.8 2.3
- Pushteti lokal: 21.9 1.3 | 23.1 1.4 | 22.0 1.4
- Gjithsej: 419.3 25.8 | 426.3 25.4 | 397.7 25.3
- Shënim: TVSH-ja nuk pasqyron 9.8  miliardë lekët e rimbursimeve të papaguara në fund të vitit 2020.

### Fiskalizimi dhe ndikimet rregullatore
- Orari i zbatimit i fiskalizimit (planifikuar për 2020, shtyrë në 2021 dhe i zbatuar në faza):
  - Bizneset që kanë marrëdhënie me shtetin: nga janari.
  - Transaksionet mes bizneseve (B2B) pa para në dorë: nga korriku.
  - Transaksionet me para në dorë: nga shtatori.
- Autoritetet presin që fiskalizimi, kur të zbatohet plotësisht, do të rrisë të ardhurat nga TVSH-ja për 10 për qind.
- Ndryshimi i pragut të regjistrimit në TVSH nga 2 milionë lekë në 10 milionë lekë (nga janari 2021) pritet të heqë rreth 32,000 tatimpagues nga regjistri aktiv i TVSH-së; konkretisht 31,834 biznese u çregjistruan nga TVSH nga janari 2021 (Burimi: DPT).
- Rreziqe të pritshme: arbitrazh tatimor, “ndarja e biznesit” dhe kalimi artificial nga punësimi në vetë-punësim.

### Raportimi automatik dhe regjistri qendror i llogarive
- Në vitin 2020 DPT-ja nisi raportimin automatik nga bankat shqiptare të llogarive financiare të personave jo-rezidentë dhe shkëmbimin e informacionit me 72 juridiksione të huaja (me ndihmën e administratës tatimore italiane).
- Duke filluar nga shtatori 2021, DPT pret informacion reciprok mbi llogaritë jashtë vendit të mbajtura nga rezidentët tatimorë shqiptarë.
- Informacionet financiare për llogaritë bankare brenda vendit ende nuk janë në dispozicion në mënyrë të automatizuar; DPT duhet të kërkojë ndryshim ligjor për raportimin automatik të informacionit kyç nga bankat për rezidentët.

### Progresi i reformës dhe prioritete 2021–2025
- Arritjet 2020: konsolidim i funksionit të menaxhimit të borxhit; zgjerim burimesh të të dhënave; përmirësim i proceseve të rimbursimit të TVSH-së; shërbime elektronike; raportim automatik i llogarive jo-rezidente.
- Agjenda 2021 dhe strategjia afatmesme 2022-2025:
  - Detyra kryesore për 2021: zbatimi i fiskalizimit dhe krijimi/administrimi i regjistrit të ri qendror të llogarive bankare.
  - Të tjera: njësia e specializuar për individë shumë të pasur; konsolidimi i bazave të të dhënave; regjistri i aktiveve; përfundimi i riorganizimit të Drejtorisë së Mbledhjes së Borxhit Tatimor.
- Implementimi i rekomandimeve nga misioni i DÇF-së në janar 2019: 50 për qind e rekomandimeve janë zbatuar ose janë zbatuar pjesërisht.

### Forcimi i qeverisjes dhe rregullimeve organizative — çështje kryesore
- Strukturë qeverisjeje: tri komitete të larta drejtuese dhe Grup i Menaxhimit Strategjik (GMS) i kryesuar nga Drejtoresha e Përgjithshme (DP).
- Mbivendosje mandate: Komiteti i Menaxhimit të Reformës dhe Komiteti i Menaxhimit të Përmbushjes kanë të njëjtët anëtarë.
- Rekomandim: komisionet të veprojnë në përputhje me mandatet e tyre.

### Struktura organizative dhe personeli — numra kyç
- 13 Drejtoritë Rajonale Tatimore (DRT) dhe një Drejtori e Tatimpaguesve të Mëdhenj (DTM).
- Personel në terren: 1.226
  - DTM: 119
  - Tiranë: 291
  - Durrës: 79
  - Fier: 108
  - DRT-të e tjera*: 629
- Shërbimi: 183; Mbledhja: 97; Kontroll: 444; Mbështetje tjetër: 502
- Tatimi i mbledhur 2020 (Miliardë lekë neto): DTM 78.0 | Tiranë 92.0 | Durrës 12.2 | Fier 6.6 | DRT-të e tjera 33.3 | Gjithsej 218.9
- Përqindja e mbledhjes: DTM 35 | Tiranë 42 | Durrës 5 | Fier 3 | DRT-të e tjera 15 | Gjithsej 100
- Përqindja e personelit në terren: DTM 10 | Tiranë 24 | Durrës 6 | Fier 9 | DRT-të e tjera 51 | Gjithsej 100
- Rreth 200 vende vakante, përfshirë pozicionin e Zëvendësdrejtorit të përgjithshëm.

### Aftësitë, trajnimi dhe integriteti
- Nevoja për përmirësim të aftësive teknike në kontrolle, analizë të të dhënave, mbledhje borxhi, interpretim legjislacioni dhe funksione DTM.
- Programi aktual i trajnimit nuk bazohet në një vlerësim strategjik të hendekut të kompetencave.
- Masa integriteti të ndërmarra gjatë 12 muajve të fundit: rritje të kontrolleve nga zyra, përdorim GPS për zyrtarët në terren, testim i përdorimit të video kamerave, hartim programi kulturor dhe pozicion i ri i nivelit të lartë për strategjinë kundër korrupsionit.
- Nevojë për emërimin sa më parë të udhëheqësit të integritetit.

### Teknologjia e informacionit (TI)
- DPT mbështetet në Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) për shërbimet e TI-së; marrëveshja me AKSHI deri tani po plotëson nevojat e DPT-së.
- Platforma e re e fiskalizimit (administruar nga AKSHI) kërkon raportim në kohë reale dhe përfshin faturimin elektronik, analizën e riskut dhe depon e të dhënave.

### Menaxhimi i Riskut të Pajtueshmërisë (MRP) — përparime dhe kërkesa për përmirësim
- DPT-ja përdor kombinim instrumentesh; ka arritur përparime në projekte sektoriale (ndërtim, turizëm) dhe nisma për pagat e padeklaruara.
- Nevojat kryesore:
  - Finalizoni dhe filloni zbatimin e një strategjie gjithëpërfshirëse të MRP-së.
  - Intensifikoni analizat e të dhënave dhe bëni analiza të hendekut tatimor.
  - Zgjeroni bashkëpunimin me agjenci të tjera dhe akses në burime të palëve të treta.
  - Plotësoni personel të specializuar për DMR; tri pozicionet e lira duhet të plotësohen menjëherë.
  - Zhvilloni një strategji të qartë të qeverisjes së të dhënave dhe matjen sistematike të ndikimit të aktiviteteve të pajtueshmërisë.

### Funksioni i kontrollit tatimor — aktivitete dhe performancë
- Kontrollet u zvogëluan në 2020 krahasuar me 2019:
  - Nga zyra (përmbledhje): 2019 Numri i kontrolleve 26,668; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 4,720; Vlera mesatare monetare lekë 1000 4,896.
  - 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 18,872; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 3,608; Vlera mesatare monetare lekë 1000 5,352.
  - Gjithsej: 2019 Numri i kontrolleve 29,643; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 6,935. 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 20,800; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 4,660.
- Futja e sistemit e-inspektori për monitorimin e stafit në terren: përdor gjurmues GPS dhe video kamera; synon të forcojë provat dhe të zvogëlojë rrezikun e akuzave të rreme dhe korrupsionit.
- Nevojat:
  - Heqja e pengesave për caktimin e rasteve bazuar në aftësitë e inspektorëve.
  - Vlerësim sistematik i performancës së programit të kontrollit.
  - Program i fortë ngritjeje aftësish për inspektorët, përfshirë teknika moderne të kontrollit.

### DTM — Zyrtaria e Tatimpaguesve të Mëdhenj
- Segmenti i tatimpaguesve të mëdhenj kontribuon mbi 40 për qind të mbledhjes së përgjithshme të DPT-së.
- Plani i zbatimit i Kuadrit të Diferencimit të Riskut (KDR): deri në tetor 2020 planifikoheshin profile për 430 tatimpagues dhe 100 çdo tremujor; objektiv total 882 tatimpagues; deri tani janë profilizuar vetëm 100 tatimpagues.
- Numri i autorizuar i personelit për DTM është 128, me tetë pozicione vakante.
- Nevoja për pozicione kritike: kreu i NJMR-së dhe specialist i transferimit të çmimeve.
- Rekomandime për DTM:
  - Finalizoni profilizimin dhe zbatoni planin e KDR-së.
  - Bëni NJMR përgjegjëse për përzgjedhjen e tatimpaguesve për kontroll në këtë segment.
  - Investoni në program trajnimi të niveleve të larta për ekspertizë teknike.

### Konsolidimi dhe forcimi i funksionit të mbledhjes së borxhit — situata dhe rekomandime
- Totali i borxhit tatimor në fund të shtatorit 2020 ishte 122.4 miliardë lekë krahasuar me 116.9 miliardë lekë në fund të dhjetorit 2019.
- Nga stoku i përgjithshëm i borxhit, 15.5 miliardë lekë janë objekt kontestimi.
- Afati i pagesës për afërsisht 70 për qind të borxhit ka kaluar për më shumë se dy vite.
- Numri i tatimpaguesve me vonesa tatimore: 2017: 137,633; 2018: 144,910; 2019: 151,279; 2020 (Shtator): 171,510.
- Prej të cila borxhe mbi dy vjet: 2017: 45,494 (48%); 2018: 60,803 (56%); 2019: 78,992 (68%); 2020 (Shtator): 85,680 (70%).
- Përbërja sipas statusit:
  - Aktive: Numri i tatimpaguesve 74,964; Detyrimet e papaguara 39.1 miliardë lekë; Përqindja 32.
  - Joaktive: Numri i tatimpaguesve 96,546; Detyrimet e papaguara 83.3 miliardë lekë; Përqindja 68.
  - Gjithsej: 171,510 tatimpagues; 122.4 miliardë lekë; 100 për qind.
- Rekomandimet kryesore:
  - Filloni menjëherë një projekt për të shlyer/shuar borxhin e pambledhshëm.
  - Zgjeroni përdorimin e marrëveshjeve për pagesë me këste dhe implementoni instrument online vetë-shërbimi.
  - Caktoni përgjegjësinë për miratimin e marrëveshjeve për pagesë me këste në Drejtorinë e Mbledhjes së Borxhit.
  - Zhvilloni procedurat dhe ekspertizën për veprime në rast të paaftësisë paguese/falimentimit.
- Vakancat: mbi 45 pozicione vakante për staf në tri zyrat rajonale të mbledhjes.

### Rimbursimet e TVSH-së — situata, stoku dhe politika
- Stoku i rimbursimit të TVSH-së në fund të vitit 2020 ishte 9.8 miliardë lekë — zbritur nga 11.3 miliardë lekë në fund të vitit 2019 dhe 16.8 miliardë lekë në fund të vitit 2018.
- Në fund të dhjetorit 2020 (Shumat në milionë lekë):
  - Gazsjellësi: Numri i rasteve 3, Numri i tatimpaguesve 1, Stoku 7,117
  - Hidrocentralet: Numri i rasteve 3, Numri i tatimpaguesve 3, Stoku 248
  - Kërkimi i naftës: Numri i rasteve 2, Numri i tatimpaguesve 1, Stoku 1,557
  - Eksportuesit: Numri i rasteve 3, Numri i tatimpaguesve 3, Stoku 758
  - Bizneset e tjera: Numri i rasteve 1, Numri i tatimpaguesve 1, Stoku 117
  - Gjithsej: Numri i rasteve 12, Numri i tatimpaguesve 9, Stoku 9,797; Stoku i rasteve të paguara Numri i rasteve 239, Shuma 4,598
- Karakteristikat e marrëveshjeve me këste (vendim Këshilli i Ministrave 13 shkurt 2020):
  - Nuk paguhet interes.
  - Mund të zgjasin deri në dy vjet.
  - Përfshijnë dispozita për trajtimin e rimbursimit të papaguar si kolateral për kredi bankare.
- Objektivat DPT:
  - Zero rimbursime të papaguara të TVSH-së deri në fund të vitit 2021.
  - Zgjidhja e çështjeve më të mëdha (për kompaninë e gazsjellësit) deri në fund të qershorit 2021; nëse përmbushet, do të zvogëlojë stokun e rimbursimeve në fund të vitit 2020 për rreth 73 për qind.
- Procedimi i kërkesave:
  - Në vitin 2020, intervali mesatar prej momentit të kërkesës deri te transferi nga DPT-ja tek Thesari për pagesë ishte 83 ditë; në 2019 ishte 170 ditë.
  - Ndryshimet e planifikuara për 2021 përfshijnë një platformë të re TI për rimbursimet që do të mundësojë kërkesat online dhe llogaritjen automatike të interesit kur rimbursimi nuk bëhet brenda afateve ligjore.
- Kriteret ligjore aktuale për rimbursim (përveç eksportuesve):
  - Një tatimpagues duhet të jetë në një situatë të kreditimit të TVSH-së për tre muaj rresht para se të mund të kërkojë një rimbursim.
  - Shuma e kreditimit në fund të muajit të tretë duhet të kalojë 400,000 lekë.
- Rekomandime kyçe për TVSH:
  - Paguani të gjitha kërkesat e vlefshme të rimbursimit të TVSH-së brenda afateve ligjore dhe zvogëloni marrëveshjet për pagesë me këste në zero sa më shpejt të jetë e mundur.
  - Për MFE: Kërkoni ndryshim legjislativ për rimbursimin e kreditimit pa periudhë minimale të mbartjes dhe pa kushtin e aplikimit të veçantë për rimbursim.
  - Publikoni strategji shërbimi dhe komunikimi me tatimpaguesit deri në fund të vitit 2021.
  - Përmirësoni interpretimet publike të ligjit tatimor dhe siguroni hapësirë të dedikuar në internet për këshilltarët fiskalë.

### Rekomandimet kryesore (përmbledhje e afateve dhe prioritetit)
- II. Forcimi i qeverisjes dhe rregullimeve organizative:
  - Kërkoni më shumë autonomi për DPT-në; plotësoni pozicionet vakante; forconi masat e sigurimit të integritetit; zhvilloni program gjithëpërfshirës të aftësimit.
- III. Menaxhimi i riskut të pajtueshmërisë (MRP):
  - Finalizoni dhe filloni zbatimin e strategjisë së MRP-së; intensifikoni analizat e të dhënave; kërkoni ndryshim ligjor për raportimin automatik të informacionit bankar.
- IV. Forcimi i funksionit të kontrollit tatimor:
  - Heqja e pengesave për caktimin e rasteve bazuar në aftësi; vlerësim sistematik i performancës së programit; program i fortë ngritjeje aftësish për inspektorët.
- V. Përmirësimi i kapaciteteve të DTM-së:
  - Zbatoni Planin e Zbatimit të KDR-së; siguroni që përzgjedhjet për kontroll të merren kryesisht nga NJMR e DTM-së.
- VI. Konsolidimi dhe forcimi i funksionit të mbledhjes së borxhit:
  - Filloni menjëherë projekt për shlyer/shuar borxhin e pambledhshëm; zgjeroni përdorimin e marrëveshjeve për pagesë me këste dhe instrument online; bartni aprovimin e marrëveshjeve tek Drejtoria e Mbledhjes së Borxhit; zhvilloni procedurat për falimentim/ paaftësi paguese.
- VII. Përmirësimi i saktësisë së regjistrit, shërbimeve dhe proceseve të rimbursimit të TVSH-së:
  - Fokus në përmirësimin e plotësisë dhe saktësisë së regjistrit; bashkëpunim me QKB për testimin e kodimeve NACE; publikoni strategi shërbimi dhe komunikimi deri në fund të vitit 2021; paguani kërkesat e vlefshme për rimbursim brenda afateve ligjore.

*Burim: Përmbajtja e dokumentit të misionit të FMN-së (raport i zhvillimit të kapaciteteve për DPT), pjesë nga kapitujt e dhënë në burimin e siguruar.*

### 1. Rekomandimet e misionit ____________________________________________Error! Bookmark  not defined.

### 1. Rekomandimet e misionit ____________________________________________Error! Bookmark  not defined.

### Përmbledhje ekzekutive — qëllim dhe arritje kryesore
- Qëllimi: ndihmë për Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve (DPT) në vlerësimin e përpjekjeve të reformës dhe këshilla për përpjekjet e ardhshme.
- Projekti ZHK i Departamentit të Çështjeve Fiskale (DÇF) ka filluar në vitin 2019 dhe vazhdon deri në prill 2022.
- Misioni (11 janar - 3 shkurt 2021) u zhvillua nga distanca dhe analizoi realizimin, identifikoi fushat me nevojë për përmirësim dhe zhvilloi plan pune për asistencën deri në fund të projektit.
- Progresi i reformës: DPT-ja ka realizuar përparime të rëndësishme në:
  - konsolidimin e funksionit të menaxhimit të borxhit tatimor;
  - zgjerimin e burimeve të të dhënave nga palët e treta për menaxhimin e riskut;
  - përmirësimin e proceseve të rimbursimit të TVSH-së;
  - shërbime elektronike shtesë;
  - zbatimin e raportimit të automatizuar të informacionit mbi llogaritë financiare të individëve jorezidentë.
- Menaxhimi i ndikimit të pandemisë: DPT-ja e menaxhoi ndikimin me qëndrueshmëri dhe shkathtësi, duke marrë rolin kryesor në administrimin e paketave të mbështetjes financiare për bizneset e prekura.

### Sfidat e menjëhershme dhe pritshmëritë fiskale
- Ekonomia pritet të jetë tkurrur për 7½ për qind në vitin 2020.
- Rënie e përgjithshme e të ardhurave tatimore në vitin 2020 prej 28.6 miliardë lekësh krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit paraprak; përqindja më e madhe e rënies në TAP dhe Tatimin në Fitim.
- DPT-ja mbledh afër 60 për qind të tatimeve të kombinuara dhe kontributeve shoqërore; pjesa më e madhe e të ardhurave mblidhet nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganës.
- Autoritetet synojnë të rrisin të ardhurat prej 2.3 deri në 3 për qind të PBB-së si pjesë e strategjisë afatmesme të të ardhurave (SAMA).
- Pritet që fiskalizimi, me zbatim në faza, të sjellë një ngritje prej 10 për qind të të ardhurave nga TVSH-ja.
- DPT-së i është caktuar funksioni i ri i administrimit të regjistrit qendror të llogarive bankare (jo-tatimor), i cili kërkon burime të konsiderueshme.

### Fushat kryesore për zhvillim të mëtejshëm (përmbledhje e orientimeve)
- Fleksibilitet organizativ dhe ngritja e kapaciteteve të stafit:
  - Harmonizimi i burimeve me risqet dhe nevojat operacionale; më shumë autonomi dhe fleksibilitet në shpërndarjen e stafit.
  - Rritje e aftësive teknike dhe kompetencave, veçanërisht në kontroll tatimor, analizë të të dhënave, mbledhje me forcë të borxhit, funksionet e DTM dhe interpretimin e legjislacionit.
- Menaxhimi i Riskut të Pajtueshmërisë (MRP) dhe raportimi i informacionit bankar:
  - Intensifikim i analizave të të dhënave për identifikimin e grupeve kryesore të riskut që përbëjnë pjesën më të madhe të hendekut tatimor.
  - Raportim automatik në DPT të informacionit kyç nga llogaritë financiare të rezidentëve për të rritur profilizimin e riskut dhe saktësinë e deklarimit.
- Kontrolli dhe menaxhimi i tatimpaguesve të mëdhenj:
  - Vlerësim më sistematik i aktivitetit dhe rezultateve të kontrolleve, veçanërisht pas fiskalizimit.
  - Finalizim i profilizimit të riskut për të gjitha kompanitë e DTM-së; vendimet për përzgjedhjen e tatimpaguesve për kontroll të merren kryesisht nga njësia e menaxhimit të riskut në DTM.
- Menaxhimi i borxhit tatimor:
  - Stabilizim dhe trajektore rënieje të detyrimeve tatimore të papaguara.
  - Zgjerim i përdorimit të marrëveshjeve për pagesë me këste; fshirje/shuarje e borxhit të pambledhshëm sipas Ligjit për procedurën tatimore.
  - Përmirësim i rregullimeve dhe ekspertizës së stafit për veprime në rastet e paaftësisë paguese/falimentimit.
- Shërbimi i Tatimpaguesve dhe rimbursimet e TVSH-së:
  - Përmirësim i udhëzimeve për interpretimin dhe procedurat e legjislacionit tatimor.
  - Objektiv: shlyerje e detyrimeve të papaguara sa më shpejt që të jetë e mundur dhe pagesa e të gjitha kërkesave që plotësojnë kriteret brenda afateve të përcaktuara ligjore.
  - Marrëveshjet e rimbursimit me këste duhet të shfuqizohen; bizneset me TVSH negative në çdo periudhë duhet të kualifikohen për rimbursim pa parakushte tepër kufizuese.

### Mobilizimi i mbështetjes për zhvillim të kapaciteteve
- Nevojitet mbështetje e jashtme e vazhdueshme dhe e koordinuar për konsolidimin e arritjeve të DPT-së.
- Projekt i DÇF për ZHK do të vazhdojë deri në prill 2022; fokus: përmirësim i mbledhjes së borxhit tatimor, analizimin e të dhënave, pajtueshmëria e individëve me pasuri të lartë, zhvillimi i projekteve të menaxhimit të riskut dhe organizimi/menaxhimi i aktiviteteve operacionale.
- DPT-ja duhet të sigurojë rregullime për koordinimin e të gjithë mbështetjes së jashtme për të shmangur dyfishimet dhe të shqyrtojë mundësitë për mbështetje në aftësimin masiv të inspektorëve dhe trajnimin e udhëheqësve.

### Tabela 1 — Rekomandimet e misionit (pikat kryesore me afatet)
- II. Forcimi i qeverisjes dhe rregullimeve organizative (Afatshkurtëra/Afatemesme)
  - Kërkoni më shumë autonomi për DPT-në në modelimin e organizës, shpërndarjen e stafit dhe ndarjen e punës. (X — Afatshkurtëra/Afatemesme)
  - Plotësoni pozicionet e lira të stafit, veçanërisht pozicionin e tretë të zëvendësdrejtorit të përgjithshëm. (X — Afatshkurtëra)
  - Forconi masat e sigurimit të integritetit. (X — Afatshkurtëra)
  - Zhvilloni program gjithëpërfshirës të aftësimit në partneritet me universitete dhe juridiksione të tjera. (X — Afatemesme)
- III. Menaxhimi i riskut të pajtueshmërisë (MRP)
  - Finalizoni dhe filloni zbatimin e një strategjie gjithëpërfshirëse të MRP-së. (X — Afatshkurtëra)
  - Intensifikoni analizat e të dhënave dhe bëni analiza të hendekut tatimor. (X — Afatemesme)
  - Kërkoni ndryshim ligjor për raportimin automatik në DPT të informacionit kyç të bankave dhe informacionit të llogarive financiare të rezidentëve. (X — Afatemesme)
  - Vlerësoni në mënyrë sistematike ndikimin e aktiviteteve të pajtueshmërisë. (X — Afatemesme)
- IV. Forcimi i funksionit të kontrollit tatimor
  - Heqja e pengesave për caktimin e tatimpaguesve për kontroll bazuar në aftësitë e inspektorëve dhe kapacitetet e tyre. (X — Afatshkurtëra)
  - Vlerësim sistematik i performancës së programit të kontrollit. (X — Afatemesme)
  - Program i fortë ngritjeje aftësish për inspektorët tatimorë, përfshirë aftësi të avancuara për DTM. (X — Afatemesme)
- V. Përmirësimi i kapaciteteve të DTM-së
  - Zbatoni Planin e Zbatimit të Kornizës së Diferencimit të Riskut; profilizoni të gjithë tatimpaguesit e DTM-së. (X — Afatshkurtëra)
  - Sigurohuni që vendimet për përzgjedhjen për kontroll të merren kryesisht nga NJMR e DTM-së. (X — Afatemesme)
- VI. Konsolidimi dhe forcimi i funksionit të mbledhjes së borxhit
  - Filloni menjëherë një projekt për të shlyer/shuar borxhin e pa mbledhur. (X — Afatshkurtëra)
  - Zgjeroni përdorimin e marrëveshjeve për pagesë me këste dhe implementoni një instrument online vetë-shërbimi. (X — Afatemesme)
  - Caktoni përgjegjësinë për miratimin e marrëveshjeve për pagesë me këste në Drejtorinë e Mbledhjes së Borxhit. (X — Afatshkurtëra)
  - Zhvilloni procedurat dhe ekspertizën për veprime në rast të paaftësisë paguese/falimentimit. (X — Afatemesme)
- VII. Përmirësimi i saktësisë së regjistrit, shërbimeve dhe proceseve të rimbursimit të TVSH-së
  - Planet operacionale të përqendrohen në përmirësimin e plotësisë dhe saktësisë së regjistrit dhe verifikimin sistematik të të dhënave nga palët e treta. (X — Afatshkurtëra)
  - Program bashkëpunimi me QKB për testimin e kodimeve të NACE në regjistër. (X — Afatemesme)
  - Publikoni strategji shërbimi dhe komunikimi me tatimpaguesit deri në fund të vitit 2021. (X — Afatemesme)
  - Përmirësoni interpretimet publike të ligjit tatimor dhe siguroni pjesë të dedikuar në internet për këshilltarët fiskalë. (X — Afatemesme)
  - Paguani të gjitha kërkesat për rimbursim TVSH që plotësojnë kriteret brenda afateve ligjore; ulni marrëveshjet për pagesë me këste në zero sa më shpejt të jetë e mundur. (X — Afatshkurtëra)
  - Për MFE: Kërkoni ndryshim legjislativ për rimbursimin e kreditimit pa periudhë minimale të mbartjes dhe pa kushtin e aplikimit të veçantë për rimbursim. (X — Afatemesme)

### I. Konteksti i reformës — hyrje dhe ndikimi i pandemisë
- DÇF i FMN-së ofron mbështetje DPT-së nën projektin ZHK (që filloi në 2019).
- Misioni rishikoi progresin, identifikoi fusha për përmirësim dhe zhvilloi plan pune për asistencën deri në prill 2022.
- Të ardhurat nga tatimet ranë ndjeshëm në vitin 2020 për shkak të pandemia dhe tërmetit; politika përfshiu shtyrje të pagesave tatimore për të mbështetur biznesin.
- DPT-ja ka luajtur rol kyç në zbatimin e paketave të ndihmës që filluan në mars 2020 — aplikimet u bënë online në DPT dhe DPT procedoi kërkesat para dërgimit në Thesar për pagesë.
- Rreth 80 për qind e stafit ishin në gjendje të punonin nga distanca gjatë pandemisë.
- Kontrollet në terren u zvogëluan, u rritën kontrollet nga zyra.
- Studim i perceptimit publik (fund të vitit 2020) mbi performancën e shërbimeve të DPT-së gjatë pandemisë ishte përgjithësisht i favorshëm, me disa përjashtime.

*Burim: Përmbajtja e dokumentit të misionit të FMN-së (raport i zhvillimit të kapaciteteve për DPT), pjesë nga kapitujt e dhënë në burimin e siguruar.*

### 5.      Ndonëse pandemia ka qenë faktori mbizotërues gjatë vitit të kaluar, kanë  qenë

### albaniacdreporta - 5.      Ndonëse pandemia ka qenë faktori mbizotërues gjatë vitit të kaluar, kanë  qenë

### Të ardhurat tatimore — shifra dhe përbërja (2018–2020)
- Tabela kryesore e të ardhurave (vlera dhe % e PBB-së për 2018, 2019, 2020 (Paraprake)):
  - TAP: 36.5 2.2 | 46.1 2.7 | 33.7 2.1
  - Kontributet shoqërore: 93.2 5.7 | 98.4 5.9 | 97.7 6.2
  - Tatimi në fitim: 34.5 2.1 | 36.6 2.2 | 28.4 1.8
  - TVSH: 143.5 8.8 | 132.4 7.9 | *130.4 8.3
  - Akciza: 45.0 2.8 | 46.7 2.8 | 44.5 2.8
  - Tarifat doganore: 6.2 0.4 | 6.5 0.4 | 6.2 0.4
  - Taksat kombëtare, etj.: 38.6 2.4 | 36.4 2.2 | 35.8 2.3
  - Pushteti lokal: 21.9 1.3 | 23.1 1.4 | 22.0 1.4
  - Gjithsej: 419.3 25.8 | 426.3 25.4 | 397.7 25.3
- Shënim: *Të ardhurat nga TVSH-ja nuk pasqyrojnë 9.8  miliardë lekët e rimbursimeve të papaguara në fund të vitit 2020.*

### Zhvillimet kryesore që ndikuan operacionet e DPT-së (përmbledhje)
- Orari i zbatimit të fiskalizimit:
  - Planifikuar për 2020, u shty deri në 2021 dhe po zbatohet në faza:
    - Bizneset që kanë marrëdhënie me shtetin: nga janari.
    - Transaksionet mes bizneseve (B2B) pa para në dorë: nga korriku.
    - Transaksionet me para në dorë: nga shtatori.
  - Autoritetet presin që fiskalizimi, kur të zbatohet plotësisht, do të rrisë të ardhurat nga TVSH-ja për 10 për qind.
- Përjashtimi për bizneset më të vogla:
  - Nga janari 2021 (dhe deri në 2029), pragu i qarkullimit për regjistrim në TVSH rritet në 10 milionë lekë nga 2 milionë lekë (dhe zero për profesionet e rregulluara), duke hequr rreth 32,000 tatimpagues nga regjistri aktiv i TVSH-së.
  - Nga janari 2021, 31,834 biznese janë çregjistruar nga TVSH (Burimi: DPT).
  - Ndërmarrjet me qarkullim vjetor më pak se 14 milionë lekë përjashtohen nga Tatimi mbi Fitimin; rreth 12,000 biznese pritet të përfitojnë nga kjo dispozitë.
  - Rreziqe të pritura: arbitrazh tatimor, “ndarja e biznesit” dhe kalimi artificial nga punësimi në vetë-punësim.
- Rindërtimi pas tërmetit i liruar nga TVSH-ja:
  - Vendimi i vitit 2020 për të përjashtuar aktivitetet e rindërtimit nga TVSH-ja (përfshirë nënkontraktuesit dhe furnizuesit) kërkon që DPT-ja të japë autorizimin për subjektet që plotësojnë kushtet.
  - Zgjerimi i përjashtimit dhe shkëputja e zinxhirëve normal të TVSH-së paraqet rrezik të madh për humbje të të ardhurave dhe vështirësi në kontroll efektiv nga DPT-ja.
- Llogaritë jashtë vendit: shkëmbimi automatik i informacionit:
  - Me ndihmën e administratës tatimore italiane, në vitin 2020 DPT-ja nisi raportimin automatik nga bankat shqiptare të llogarive financiare të personave jo-rezidentë dhe shkëmbimin e informacionit me 72 juridiksione të huaja.
  - Duke filluar nga shtatori 2021, DPT pret informacion reciprok mbi llogaritë jashtë vendit të mbajtura nga rezidentët tatimorë shqiptarë.
- Propozimi i amnistisë fiskale:
  - Projektligji i publikuar në korrik 2020 nuk u mbështet nga DÇF-ja e as nga BE-ja; nuk u miratua dhe nuk u dha informacion misionit për statusin.
- Regjistri qendror i llogarive bankare:
  - Sipas ligjit kundër pastrimit të parave, DPT-ja do të administrojë një regjistër të ri qendror të llogarive bankare; funksioni do të kërkojë burime të konsiderueshme dhe kohë për menaxhim.

### Progresi i reformës dhe prioritetet për 2021–2025
- Arritjet 2020:
  - Konsolidimi i funksionit të menaxhimit të borxhit.
  - Zgjerimi i burimeve të të dhënave nga palët e treta.
  - Përmirësimi i proceseve të rimbursimit të TVSH-së.
  - Shërbime elektronike shtesë.
  - Zbatimi i raportimit automatik të informacionit të llogarive jo-rezidente.
- Agjenda 2021 dhe strategjia afatmesme 2022-2025:
  - Detyra kryesore për 2021: zbatimi i fiskalizimit përfshirë përkrahje dhe angazhim intensiv me biznesin dhe ndryshim në proceset e përzgjedhjes së kontrolleve.
  - Krijimi dhe administrimi i regjistrit të ri qendror të llogarive bankare.
  - Të tjera ndryshime të mëdha për 2021: krijimi i një njësie të specializuar për individë shumë të pasur; konsolidimi i bazave të të dhënave; zhvillimi i një regjistri të aktiveve; përfundimi i riorganizimit të Drejtorisë së Mbledhjes së Borxhit Tatimor.
  - Strategjia afatmesme e DPT-së do të finalizohet së bashku me Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave (SAA).
- Implementimi i rekomandimeve nga misioni i DÇF-së në janar 2019:
  - 50 për qind e rekomandimeve janë zbatuar ose janë zbatuar pjesërisht; rekomandimet e mbetura janë azhurnuar dhe integruar me rekomandimet e këtij raporti.

### Forcimi i qeverisjes dhe rregullimeve organizative — situata dhe sfidat
- Struktura e qeverisjes:
  - Tri komitete të larta drejtuese: (i) Komiteti i Menaxhimit të Reformës; (ii) Komiteti i Menaxhimit Operacional; (iii) Komiteti i Menaxhimit të Përmbushjes. Të tre kryesohen nga Drejtoresha e Përgjithshme (DP).
  - Grup i Menaxhimit Strategjik (GMS) i kryesuar nga DP-ja.
  - Grupi i punës për projektet kryesore (p.sh. fiskalizimi, shkëmbimi automatik i informacionit, regjistri qendror i llogarive bankare, konsolidimi i borxheve të papaguara).
- Mbivendosje e mandatit:
  - Komitetet kanë ndarje të përzier të fokusit; Komiteti i Menaxhimit të Reformës dhe Komiteti i Menaxhimit të Përmbushjes kanë të njëjtët anëtarë.
  - Rekomandim i praktikës: komisionet të veprojnë në përputhje me mandatet e tyre.
- Korniza e raportimit për monitorimin e performancës:
  - Përdoret një gamë e gjerë raportesh operacionale që monitorohen nga komitetet menaxhuese dhe udhëheqja e lartë.

### Struktura organizative dhe personeli — përmirësime dhe mangësi
- Struktura e zyrës qendrore:
  - Bazuar në funksione: tri shtylla kryesore të punës (planifikim/hartim, realizim/zbatim, mbështetje të programit).
  - Pozicioni i zëvendësdrejtorit të përgjithshëm për hartim të programit është aktualisht i lirë.
- Ndarja rajonale:
  - 13 Drejtoritë Rajonale Tatimore (DRT) dhe një Drejtori e Tatimpaguesve të Mëdhenj (DTM).
  - Konsolidime: Qendra e centralizuar e Thirrjeve dhe Qendra e Pagesës; konsolidimi i aktiviteteve të mbledhjes së detyrimeve të papaguara.
- Konsolidimi i mbledhjes së borxhit:
  - Aktivitetet e mbledhjes u konsoliduan në tri zyra rajonale të mbledhjes dhe në DTM.
- Mospërputhje staf/performancë (Tabela 3):
  - Gjithsej personel në terren: 1.226
  - Përbërja e personelit në terren sipas rajoneve:
    - DTM: 119
    - Tiranë: 291
    - Durrës: 79
    - Fier: 108
    - DRT-të e tjera*: 629
  - Shërbimi: 183; Mbledhja: 97; Kontroll: 444; Mbështetje tjetër: 502
  - Tatimi i mbledhur 2020 (Miliardë lekë neto): DTM 78.0 | Tiranë 92.0 | Durrës 12.2 | Fier 6.6 | DRT-të e tjera 33.3 | Gjithsej 218.9
  - Përqindja e mbledhjes: DTM 35 | Tiranë 42 | Durrës 5 | Fier 3 | DRT-të e tjera 15 | Gjithsej 100
  - Përqindja e personelit në terren: DTM 10 | Tiranë 24 | Durrës 6 | Fier 9 | DRT-të e tjera 51 | Gjithsej 100
  - *Përfshin tre qendrat e reja të mbledhjes së borxhit.
- Vakanca dhe ngarkesa e punës:
  - Rreth 200 vende vakante, përfshirë pozicionin e Zëvendësdrejtorit të përgjithshëm në Zyrën Qendrore.
  - Pozicioni i lirë i Zëvendësdrejtorit të përgjithshëm ka të paktën 12 raporte të drejtpërdrejta që aktualisht raportojnë tek DP-ja.

### Menaxhimi, kompetencat dhe integriteti i personelit
- Aftësitë teknike dhe kompetencat:
  - Nevojë për përmirësim të ndjeshëm të aftësive teknike dhe kompetencave në të gjithë DPT-në.
  - Fushat kritike: kontrolli, analiza e të dhënave, mbledhja e borxhit, interpretimi i legjislacionit dhe funksionet e DTM-së.
  - Inspektorët e kontrollit: fokus kryesor tek përputhja e regjistrave të kontabilitetit me deklaratat tatimore; mungesë trajnimi në metoda indirekte të kontrollit dhe vlerësim të transaksioneve të paregjistruara.
  - Stafi i mbledhjes së borxhit: i pakët në kapacitet për masa më të fuqishme detyruese (p.sh. falimentim, likuidim).
  - Programi i trajnimit aktual nuk bazohet në një vlerësim strategjik të hendekut të kompetencave.
- Nevoja urgjente:
  - Zhvillimi dhe realizimi i një programi trajnimi gjithëpërfshirës që reflekton hendekun e kompetencave për secilën fushë funksionale.
  - Kontraktimi i ekspertëve nga universitetet vendore, shoqatat profesionale dhe juridiksionet e tjera tatimore, me mbështetjen e BE-së dhe donatorëve, për të përshpejtuar programin e trajnimit.
- Forcimi i masave të integritetit:
  - Aktivitetet e ndërmarra gjatë 12 muajve të fundit:
    - Rritje përdorimi të kontrolleve nga zyra dhe shërbimeve elektronike për të ulur kontaktet ballë për ballë.
    - Përdorim përcjelljeje me GPS për disa zyrtarë në terren dhe testim i përdorimit të video kamerave.
    - Hartim i programit të trajnimit dhe informimit për ndryshim kulture që thekson rëndësinë e integritetit.
    - Krijimi i një pozicioni të ri të nivelit të lartë (që raporton tek DP-ja dhe Ministria e Drejtësisë) për promovimin, monitorimin dhe zbatimin e strategjisë kundër korrupsionit.
  - Nevojë për emërimin sa më parë të një udhëheqësi të lartë përgjegjës për zhvillimin e kornizës së integritetit të DPT-së.

### Teknologjia e informacionit (TI)
- Bashkëpunimi me AKSHI:
  - DPT mbështetet në Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) për të siguruar shërbimet e TI-së, duke përfshirë ndryshimet e sistemit dhe mirëmbajtjen e softuerit dhe harduerit.
  - Marrëveshja me AKSHI deri tani po plotëson nevojat e DPT-së.
- Platforma e re e fiskalizimit:
  - AKSHI administron platformën që kërkon raportim në kohë reale për shitjet e biznesit me shtetin, B2B dhe konsumatorët.
  - Platforma ofron përdorimin e detyrueshëm të faturimit elektronik dhe përfshin analizën e riskut dhe funksionalitetin e depos së të dhënave — element kritik për modernizimin e menaxhimit të riskut të pajtueshmërisë.

### Rekomandimet kryesore (qeverisje, organizim, integritet, kapacitete)
- Kërkesa për autonomi:
  - Kërkoni më shumë autonomi për DPT-në në modelimin e organizatës, shpërndarjen e stafit dhe ndarjen e punës.
- Plotësimi i vendeve kyçe:
  - Plotësoni pozicionet vakante të stafit që janë shumë me rëndësi, veçanërisht pozicionin e zëvendësdrejtorit të përgjithshëm të tretë.
- Program trajnimi gjithëpërfshirës:
  - Zhvilloni një program gjithëpërfshirës të aftësimit për të përmirësuar kompetencat e punonjësve në partneritet me universitetet, juridiksionet e tjera tatimore dhe shoqatat profesionale.
- Forcimi i integritetit:
  - Forconi më tej masat për sigurimin e integritetit, duke emëruar sa më shpejt udhëheqësin e planifikuar për kornizën e integritetit dhe duke zbatuar programin kulturor të trajnimit dhe monitorimit.

### Menaxhimi i riskut të pajtueshmërisë (MRP) — gjendja aktuale
- Përmirësime të qeverisjes MRP:
  - Komiteti i Përmbushjes është përgjegjës për zbatimin e metodologjisë moderne të MRP-së dhe për promovimin e strategjive të integruara për përmirësimin e pajtueshmërisë.
  - Drejtoria e Menaxhimit të Riskut (DMR) është përgjegjëse për identifikimin e riskut tatimor, zhvillimin e projekteve të MRP-së dhe përzgjedhjen e tatimpaguesve për kontroll.
- Praktika dhe kufizimet ligjore:
  - Edhe pse ambicia është që aktivitetet operacionale të bazohen në risk, shumë aktivitete kontrolli për raste me risk të ulët janë ligjërisht të detyrueshme për shkak të detyrimeve ligjore që nuk janë proporcionale me nivelin e riskut (shembuj konkretë jepen në Pjesën IV).

*Burimi: Llogaritjet dhe vlerësimet e stafit të MFE-së dhe FMN-së.*

### 27.      DPT-ja ka pasur sukses në përparimin e projekteve të MRP-së gjatë pandemisë. Janë

### 27.      DPT-ja ka pasur sukses në përparimin e projekteve të MRP-së gjatë pandemisë. Janë

### Përparimet kryesore dhe veprimet gjatë pandemisë
- DPT-ja përdor një kombinim instrumentesh të pajtueshmërisë, përfshirë kontrollin si mjetin kryesor dhe një gamë më të gjerë metodash të “trajtimit të riskut".
- Aplikoi një fushatë të suksesshme për të adresuar nën-deklarimin e pagave nga punëdhënësit.
- Përparime në zbatimin e projekteve kombëtare të pajtueshmërisë në sektorët e ndërtimit dhe turizmit.
- Po hartohet një projekt sektorial i pajtueshmërisë për sektorin e energjisë.

### Fushat ku kërkohet përmirësim — Menaxhimi i Riskut të Pajtueshmërisë (MRP)
- Strategjia gjithëpërfshirëse e pajtueshmërisë: puna ka filluar por duhet të finalizohet për të nisur zbatimin; Komiteti i Përmbushjes do të ketë rolin kryesor.
- Qëllimi strategjik afatmesëm: që të gjitha aktivitetet e pajtueshmërisë të jenë të bazuara në risk dhe të dizajnuara për trajtimin e duhur të risqeve kryesore.
- Nevoja për zgjerim të bashkëpunimit me agjencitë e tjera përkatëse dhe qasje në një gamë më të gjerë të dhënash të palëve të treta.
- Për përmirësim të pronësisë dhe angazhimit të DPT-së, DRT-të duhet të përfshihen në zhvillimin e strategjisë dhe projekteve të reja të pajtueshmërisë.
- Nuk ka shenja të ndonjë rënieje të niveleve të përgjithshme të informalitetit; “pagat e zarfit” duket se janë përkeqësuar nga viti 2016.
- Opsionet për adresimin e informalitetit mbi një bazë gjithëpërfshirëse janë në raportin e misionit të DÇF-së të janarit 2020 dhe mund të merren parasysh në zhvillimin e strategjisë.

### Fushat ku kërkohet përmirësim — Staf dhe aftësi të DMR-së
- DMR-ja duhet të plotësohet me staf të specializuar; tri pozicionet e lira duhet të plotësohen menjëherë, preferohet me të diplomuar në ekonomi dhe menaxhim të të dhënave.
- Afatgjatë: DMR-ja duhet të përfshijë personel me një gamë më të gjerë aftësish, p.sh., ekspertë të sjelljes.
- Bashkëpunimi i vazhdueshëm me universitetet dhe programi i praktikës së studentëve të “ekselencës" do të ndihmonin zhvillimin e aftësive.

### Fushat ku kërkohet përmirësim — Analiza e të dhënave dhe hendeku tatimor
- DPT-ja duhet të zhvillojë kapacitet për analizimin e të dhënave dhe të bëjë analiza të hendekut tatimor për të identifikuar risqet ekzistuese dhe të reja (përfshirë risqet e krijuara nga pandemia).
- Nevojitet një strategji e qartë për menaxhimin e të dhënave: qeverisje, zhvillim dhe përdorim i analizës së të dhënave brenda administratës.
- Analizat e hendekut tatimor dhe skanimet e mjedisit duhet të plotësojnë punën aktuale në identifikimin e grupeve kryesore të riskut.

### Fushat ku kërkohet përmirësim — Qasje në të dhëna të palëve të treta
- Rritje e të dhënave të pranuara nga palë të treta: ndërmarrjet e energjisë elektrike dhe ujësjellësit, Drejtoria e Përgjithshme e Doganës dhe Bashkia e Tiranës.
- Nga shtatori 2021, do të jenë të disponueshme të dhënat për llogaritë bankare jashtë vendit për rezidentët shqiptarë nga 72 juridiksione sipas Standardit të Sistemit të Përbashkët të Raportimit të OECD-së.
- Informacionet financiare për llogaritë bankare brenda vendit ende nuk janë në dispozicion në mënyrë të automatizuar — mungesë e madhe krahasuar me raportimin për llogaritë jashtë vendit.
- DPT-ja duhet të bëjë trysni për ndryshim ligjor për të kërkuar raportimin automatik të informacioneve kryesore për llogaritë financiare të banorëve shqiptarë.

### Fushat ku kërkohet përmirësim — Përdorimi i sistemit të TI-së dhe vlerësimi i rezultateve
- Sistemi aktual i menaxhimit të rasteve nuk përdoret plotësisht nga inspektorët; informacionet mbi efektivitetin e përzgjedhjes së risqeve shpesh jepen manualisht.
- Duhet standardizim dhe kompjuterizim i raporteve të auditimit për të adresuar këtë çështje.
- DMR-ja përpilin statistika për aktivitetet e pajtueshmërisë por ka vetëm një vlerësim të kufizuar të efektivitetit relativ të llojeve të ndryshme të ndërhyrjeve.
- Kërkohet një qasje më sistematike për të vlerësuar ndikimin e aktiviteteve operacionale në pajtueshmëri.

### Rekomandimet kryesore për Menaxhimin e Riskut të Pajtueshmërisë (nga pika 34)
- Finalizoni dhe filloni zbatimin e një strategjie gjithëpërfshirëse të MRP-së.
- Intensifikoni fokusimin në analizat e të dhënave dhe bëni analiza të hendekut tatimor për të identifikuar grupet kryesore të risqeve të pajtueshmërisë që përbëjnë pjesën më të madhe të hendekut tatimor.
- Kërkoni një ndryshim të ligjit për të kërkuar raportimin automatik në DPT të informacionit kyç të bankave dhe informacioneve të tjera për llogaritë financiare të shqiptarëve rezidentë.
- Vlerësoni në mënyrë sistematike ndikimin e aktiviteteve të pajtueshmërisë.

---

### IV. Forcimi i funksionit të kontrollit tatimor — Situata aktuale dhe përparimet
- Strukturë organizative në zhvillim, përfshirë ndarjen e monitorimit në terren nga investigimi tatimor dhe njësinë e re të monitorimit për kontroll nga zyra.
- Krijimi i një drejtorie të specializuar me fokus në individë shumë të pasur dhe shmangien e taksave.
- Centralizimi i përzgjedhjes së tatimpaguesve për kontroll si praktikë e mirë.
- DPT-ja ka vazhduar aktivitetet e kontrollit gjatë pandemisë; numri i kontrolleve ka rënë.

- Tabela 4. Kontrollet tatimore 2019 - 2020 (përmbledhje e fakteve të tabelës)
  - Nga zyra: 2019 Numri i kontrolleve 26,668; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 4,720; Vlera mesatare monetare lekë 1000 4,896. 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 18,872; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 3,608; Vlera mesatare monetare lekë 1000 5,352.
  - Rimbursimi i TVSH-së: 2019 Numri i kontrolleve 829; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 431; Vlera mesatare monetare lekë 1000 1,367. 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 648; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 287; Vlera mesatare monetare lekë 1000 1,017.
  - Gjithëpërfshirës: 2019 Numri i kontrolleve 1,221; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 1,095; Vlera mesatare monetare lekë 1000 7,324. 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 616; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 467; Vlera mesatare monetare lekë 1000 5,956.
  - Një çështje të vetme: 2019 Numri i kontrolleve 925; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 689; Vlera mesatare monetare lekë 1000 1,110. 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 664; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 298; Vlera mesatare monetare lekë 1000 1,383.
  - Gjithsej: 2019 Numri i kontrolleve 29,643; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 6,935. 2020 (11 muaj) Numri i kontrolleve 20,800; Numri me rezultate mbi 30,000 lekë 4,660.
- Futja e sistemit e-inspektori për monitorimin e stafit në terren: përdor gjurmues GPS dhe video kamera; menaxhim rastesh mund të ngarkohet në sistemin kryesor të TI-së; synon të forcojë provat dhe të zvogëlojë rrezikun e akuzave të rreme dhe korrupsionit.

### IV.B Fushat ku kërkohet përmirësim — Funksioni i kontrollit
- Mungesa e fleksibilitetit në caktimin e rasteve dhe mospërputhja midis burimeve të caktuara në secilën DRT dhe ngarkesës me raste bazuar në risk.
- Konsolidimi i funksionit të kontrollit dhe fleksibilitet më i madh në shpërndarjen e inspektorëve duhet të zvogëlojë trajtimin jo të njëjtë të tatimpaguesve me rreziqe të ngjashme.
- Përzgjedhja e rasteve: aktualisht 70 për qind e rasteve përzgjidhen në mënyrë të centralizuar nga DMR-ja dhe 30 për qind nga DRT-të; shumë raste me detyrim ligjor (çregjistrim, falimentim, kërkesa nga agjenci të tjera) nuk paraqesin domosdo risk thelbësor.
- Funksionet e kontrollit nga zyra përfshijnë detyra që kanë pak vlerë të shtuar për pajtueshmërinë; njësi e re e monitorimit të kontrollit nga zyra duhet të identifikojë detyra për eliminim, automatizim ose ri-alokim dhe të kuptojë faktorët që kontribuojnë në rezultatet e ulëta në të ardhura.
- Aftësitë dhe kompetencat e inspektorëve duhet të rriten; DPT-ja planifikon testim të aftësive të inspektorëve për përcaktimin e nevojave për trajnim.
- Zbatimi i fiskalizimit dhe shtimi i të dhënave nga palët e treta do të reduktojë punën verifikuese dhe do të lejojë rritjen e kontrollit për evazion dhe shmangie serioze të taksave që kërkojnë aftësi të avancuara.
- Nevojitet zhvillim i Akademisë së Tatimeve dhe Doganës dhe një plan trajnimi gjithëpërfshirës shumëvjeçar me module të përshtatura.

### Rekomandimet për përmirësimin e funksionit të kontrollit tatimor (nga pika 43)
- Mendoni për të hequr pengesat që pengojnë caktimin e tatimpaguesve për kontroll inspektorëve të kontrollit bazuar në aftësitë dhe kapacitetet e tyre, përfshirë edhe ndërmjet zyrave rajonale.
- Vlerësoni në mënyrë sistematike performancën e programit të kontrollit për të përmirësuar ndikimin në pajtueshmëri.
- Zhvilloni dhe zbatoni një program të fortë të ngritjes së aftësive për inspektorët e kontrollit tatimorë për të përmirësuar kapacitetin e tyre në teknikat moderne të kontrollit, përfshirë edhe aftësitë e avancuara që kërkohen në DTM.

---

### V. Rritja e kapacitetit të Zyrës së Tatimpaguesve të Mëdhenj (DTM) — Situata aktuale
- Segmenti i tatimpaguesve të mëdhenj: mbi 40 për qind e mbledhjes së përgjithshme të DPT-së vjen nga ky segment.
- Rreziqet kryesore: tatimi ndërkombëtar, transaksionet me palët e lidhura dhe shmangia e taksave.
- DTM ka një DTM të krijuar prej kohësh dhe ka zhvilluar operacionet e saj; është bërë përparim në zbatimin e shumë rekomandimeve nga raporti i ekspertit të DÇF-së në dhjetor 2019.
- Kriteret për përcaktimin e tatimpaguesve të mëdhenj janë azhurnuar; DTM ka themeluar Njësinë e vet të Menaxhimit të Riskut (NJMR). Ekip i vetëm i Transferimit të Çmimeve brenda DTM dhe reduktim i specializimeve nga 22 në 10.

### V.B Fushat ku kërkohet përmirësim — Profilizimi dhe trajtimet sipas riskut
- DTM-ja duhet të finalizojë profilizimin e segmentit të tatimpaguesve të mëdhenj sipas riskut dhe të zbatojë plotësisht planin e Kuadrit për Diferencimin e Riskut (KDR).
- Plani i zbatimit i KDR-së: deri në tetor 2020 ishin planifikuar të përfundonin profilet e riskut për 430 tatimpagues dhe 100 të tjera çdo tremujor derisa të profilizoheshin të gjithë 882 tatimpaguesit; deri tani janë profilizuar vetëm 100 tatimpagues.
- Trajtimet duhet të përshtaten me profilin specifik të riskut: për risk të ulët fokus në mbështetje; për risk mesatar kontrolle selektive dhe angazhim; për risk të lartë fokus në rreziqet e identifikuara.
- Suksesi i fushatave të letrave për pagat e padeklaruara dhe projekti i ndërtimit duhet të përsëritet për nisma të tjera.

### V.B Fushat ku kërkohet përmirësim — Qasjet alternative dhe NJMR
- DTM-ja duhet të vlerësojë dhe zhvillojë efektivitetin e qasjeve alternative ndaj kontrollit (kontrolle nga zyra, kontrolle për një çështje).
- Nevojë për përdorimin e një gamë më të gjerë metodash kontrolli: teknikë kontrolli tërthortë, mjete të kontrollit të asistuar nga kompjuteri.
- NJMR e DTM-së duhet të jetë përgjegjëse për përzgjedhjen e tatimpaguesve për kontroll ose trajtim tjetër në segmentin e tatimpaguesve të mëdhenj; aktualisht rastet përzgjidhen nga DMR-ja.
- Rezultatet e kontrolleve në DTM, veçanërisht për rimbursimin e TVSH-së, kontrollët nga zyra dhe ato vetëm për një çështje, që mbesin në nivele të ulët, duhet të përmirësohen nëse përzgjidhen nga NJMR-ja.

- Tabela 5. Kontrollet e DTM-së 2018 - 2020 (përmbledhje)
  - 2018: Nga zyra Numri i kontrolleve 5; Numri me rezultate mbi 100,000 lekë -. Rimbursimi i TVSH-së Numri i kontrolleve 112; Numri me rezultate mbi 100,000 lekë 54. Gjithëpërfshirës 120/113. Një çështje të vetme 88/43. Gjithsej 325/210.
  - 2019: Nga zyra Numri i kontrolleve -; Numri me rezultate mbi 100,000 lekë -. Rimbursimi i TVSH-së 144/65. Gjithëpërfshirës 139/135. Një çështje të vetme 157/41. Gjithsej 448/241.
  - 2020: Nga zyra Numri i kontrolleve 8/154/-. Rimbursimi i TVSH-së 129/34. Gjithëpërfshirës 114/103. Një çështje të vetme 328/32. Gjithsej 725/169.
  - (Burimi: DPT — tabela përmban numra për çdo vit dhe kategori; shënim: disa fusha shfaqen me simbolin "-" në tabelë.)

### V.B Fushat ku kërkohet përmirësim — Rekrutimi dhe trajnimi i stafit të DTM
- Numri i autorizuar i personelit për DTM-në është 128, me tetë pozicione vakante.
- Pozicione kritike të paplotësuara përfshijnë kreun e NJMR-së dhe një specialist i transferimit të çmimeve; këto duhet të plotësohen menjëherë me personel të kualifikuar.
- Nevojiten ekspertizë teknike dhe aftësi të avancuara: teknika ekzaminimi, metodat indirekte, kontroll elektronik, kontabilitet, analizë të pasqyrave financiare, aspekte teknike të taksave, taksa ndërkombëtare, luftim i shmangies së taksave dhe ndërgjegjësim të bizneseve.
- Kërkohet investim i konsiderueshëm në një program trajnimi të përshtatur për nivelet më të larta të ekspertizës që i nevojiten stafit të DTM-së.

*Burimi: albaniacdreporta - 27. DPT-ja ka pasur sukses në përparimin e projekteve të MRP-së gjatë pandemisë. Janë (PDF kapitull/seksion nga albaniacdreporta)*

### 51.      DPT-ja duhet të vazhdojë të zbatojë rekomandimet nga raporti i ekspertit  të DÇF-

### 51.      DPT-ja duhet të vazhdojë të zbatojë rekomandimet nga raporti i ekspertit  të DÇF-

### Rekomandime të përgjithshme (nga pjesa përkatëse)
- DPT-ja duhet të vazhdojë të zbatojë rekomandimet e raportit të ekspertit të DÇF-së të përmendur më herët në këtë pjesë.
- Rekomandimet që duhet të zbatohen përfshijnë:
  - caktimin e ndërmarrjeve të lidhura në bazën e tatimpaguesve të DTM-së,
  - përmirësimin e ndërlidhjes me organet përfaqësuese,
  - sigurimin e instrumenteve për kontroll të asistuar nga kompjuteri për inspektorët e DTM-së,
  - krijimin e një njësie të specializuar kundër shmangies së taksave.

### Konsolidimi dhe forcimi i funksionit të mbledhjes së borxhit — sfondi dhe zhvillimet
- Stoku i borxhit tatimor vazhdon trendin e rritjes megjithë përmirësimet:
  - Totali i borxhit tatimor në fund të shtatorit 2020 ishte 122.4 miliardë lekë krahasuar me 116.9 miliardë lekë sa ishte në fund të dhjetorit 2019.
  - Nga stoku i përgjithshëm i borxhit, 15.5 miliardë lekë janë objekt kontestimi.
  - Afati i pagesës për një përqindje të madhe të borxhit (afërsisht 70 për qind) ka kaluar për më shumë se dy vite.
  - Shuma e borxhit përfshin mbi 96,500 tatimpagues joaktivë, që kolektivisht kanë borxh 83.3 miliardë lekë (afërsisht 68 për qind e inventarit total).
  - Një numër relativisht i vogël i tatimpaguesve (4,040) së bashku kanë borxh më shumë se 92.1 miliardë lekë.
  - Stoku i detyrimeve të papaguara në shtator 2020 përfshin komponent të lidhur me ndikimin e pandemisë dhe masat e lehtësimit të DPT-së.

- Tabela (përmbledhje e shifrave kryesore për 2017–2020, shumat në milionë lekë):
  - Numri i tatimpaguesve me vonesa tatimore: 2017: 137,633; 2018: 144,910; 2019: 151,279; 2020 (Shtator): 171,510.
  - Stoku i përgjithshëm i borxhit tatimor: 2017: 95,506; 2018: 107,701; 2019: 116,994; 2020 (Shtator): 122,400.
  - Prej të cila: borxhe mbi dy vjet: 2017: 45,494 (48%); 2018: 60,803 (56%); 2019: 78,992 (68%); 2020 (Shtator): 85,680 (70%).

- Konsolidimi organizativ:
  - Ristrukturim i zbatuar sipas këshillës së DÇF-së për konsolidimin e aktiviteteve për detyrimet e papaguara në më pak site.
  - Aktivitetet e mbledhjes, më parë të shpërndara në 13 DRT, janë konsoliduar në tri zyra rajonale të mbledhjes dhe në DTM.
  - Struktura përfshin tri shtylla: (i) Monitorimi, analiza dhe masat e zbatimit me forcë; (ii) Zbatimi në terren; (iii) Procedurat Ligjore dhe mbledhja me forcë.
  - Grupi punues po drejton ndryshimet e TI-së dhe azhurnimin e manualit të mbledhjes së borxhit.

- Prioriteti i menaxhimit të rasteve me risk të lartë:
  - Fokus specifik në menaxhimin e rasteve të reja të borxhit dhe shmangien e eskalimit.
  - Pas këshillave të DÇF-së, DPT-ja është duke rritur fokusin e saj në 100 rastet kryesore të borxheve më të mëdha për menaxhim aktiv intensiv.
  - Përqendrim i shtuar po jep rezultate pozitive në borxhin e ndërmarrjeve shtetërore.

- Marrëveshjet për pagesë me këste:
  - Përdorimi i marrëveshjeve me këste është në përputhje me praktikat e mira ndërkombëtare, por kërkon optimizim.
  - Marrëveshjet për pagesë me këste janë të dobishme, veçanërisht gjatë pandemisë; duhet zhvilluar një instrument i bazuar në internet (vetë-shërbim) për tatimpaguesit.
  - Aktualisht procedurat kërkojnë nënshkrimin e marrëveshjeve nga tatimpaguesi dhe drejtori i DRT-së; kjo ka çuar në vendime të caktuara nga sektori i kontrollit.
  - Rekomandohet bartja e përgjegjësisë për aprovimin e marrëveshjeve për pagesë me këste në Drejtorinë e Mbledhjes së Borxhit (po shqyrtohet aktualisht nga DPT-ja).

### Fushat ku kërkohet përmirësim në funksionin e mbledhjes së detyrimeve të papaguara
- Nevojitet qasje më strategjike për menaxhimin e funksionit:
  - Shpërndarja strategjike e burimeve duhet bazuar në analizë gjithëpërfshirëse nga Zyra Qendrore për të arritur kthimin optimal të investimit.
  - Ekipi i mbledhjes së borxhit në Zyrën Qendrore është kryesisht i përqendruar në monitorim dhe raportim dhe jo në rol aktiv operacional.
  - DPT-ja duhet të caktojë burimet bazuar në një vlerësim të riskut dhe të identifikojë rastet me risk të lartë për menaxhim proaktiv.

- Vakancat dhe kapaciteti i ulët i stafit:
  - Janë mbi 45 pozicione vakante për staf në tri zyrat rajonale të mbledhjes.
  - Personeli i pamjaftueshëm kërcënon reagimin e shpejtë ndaj rasteve të reja dhe cilësinë e punës.
  - Proces rekrutimi është duke u zhvilluar, i menaxhuar qendërish nga Departamenti i Administratës Publike; duhet përshpejtim i procesit.

- Fshirja/shuarja e borxheve të pambledhshme:
  - Një pjesë e konsiderueshme e stokut nuk është e mbledhshme: 68 për qind e tatimeve të papaguara lidhen me tatimpagues joaktivë; 70 për qind e inventarit është mbi dy vjet.
  - Tabela (Shtator 2020) — Tatimpaguesit aktivë dhe joaktivë me detyrime të papaguara:
    - Aktive: Numri i tatimpaguesve 74,964; Detyrimet e papaguara 39.1 miliardë lekë; Përqindja 32.
    - Joaktive: Numri i tatimpaguesve 96,546; Detyrimet e papaguara 83.3 miliardë lekë; Përqindja 68.
    - Gjithsej: 171,510 tatimpagues; 122.4 miliardë lekë; 100 për qind.
  - Ekziston nevojë kritike të fshihet/shuhet borxhi i pambledhshëm kur mbledhja është joekonomike ose jo ligjërisht e mundur.
  - Ligji për procedurat tatimore autorizon fshirjen/shuarjen e borxhit pasi të jenë marrë masat e mbledhjes me forcë; deri tani, asnjë borxh nuk është fshirë/shuar duke përdorur këtë dispozitë.
  - Rekomandohet të zbatohet menjëherë një projekt për fokus fillestar në borxhet më të mëdha dhe më të vjetra (sipas raportit të ekspertit të DÇF-së).

- Përdorimi më i gjerë i marrëveshjeve për pagesë me këste:
  - Duhet të përdoren më shumë; ndër të tjera, krijimi i një instrumenti online vetë-shërbim është i rëndësishëm.
  - Departamenti i mbledhjes së borxhit duhet të jetë përgjegjës për aprovimin e marrëveshjeve për pagesë me këste (masë duke u shqyrtuar).

- Masa më të forta të zbatimit:
  - DPT-ja duhet të përdorë gamën e plotë të instrumenteve të mbledhjes me forcë:
    - Përdoren thirrjet dalëse, sekuestrimi i llogarive bankare, bllokimi i llogarive bankare, pezullimi i licencave import/eksport.
    - Veprimi përtej këtyre është i kufizuar; duhet përdorur edhe procedurat e falimentimit/ paaftësisë paguese kur veprimet e tjera janë shteruar, veçanërisht nëse biznesi vazhdon veprimtarinë.
    - Si hap tjetër, DPT-ja duhet të hartojë politika dhe procedura dhe të zhvillojë ekspertizën për ndërmarrjen e masave të falimentimit/ paaftësisë paguese.

### Rekomandimet kryesore për funksionin e mbledhjes së detyrimeve të papaguara
- Filloni menjëherë një projekt për të shlyer/shuar borxhin e pambledhshëm.
- Vazhdoni të zgjeroni përdorimin e marrëveshjeve për pagesë më këste, duke përfshirë zbatimin e një instrumenti të bazuar në internet (vetë-shërbim për tatimpaguesit).
- Caktoni përgjegjësinë për aprovimin e marrëveshjeve për pagesë me këste në Drejtorinë e Mbledhjes së Borxhit.
- Zhvilloni procedurat dhe ekspertizën për ndërmarrjen e masave në rast të paaftësisë paguese/falimentimit.

### Përmirësimi i saktësisë së regjistrit, shërbimeve të tatimpaguesve dhe proceseve të rimbursimit të TVSH-së — saktësia e regjistrit
- Përparime që ndihmojnë saktësinë e regjistrit:
  - Mundësi të reja online për tatimpaguesit për të azhurnuar detajet e tyre në regjistër.
  - Rritje e bashkëpunimit me Qendrën Kombëtare të Biznesit (QKB); QKB do të verifikojë dhe korrigjojë regjistrin sa herë stafi i DPT-së në terren raporton pasaktësi.
  - Marrëveshja e bashkëpunimit me QKB-në parashikon shkëmbim më të gjerë të të dhënave (përfshirë të dhënat për likuidimet, bashkimet dhe ndarjet).

- Burime të reja informacioni dhe verifikimi:
  - Ligji për fiskalizimin dhe akses i shtuar i DPT-së në burime palësh të treta do të përmirësojë integritetin e regjistrit.
  - DPT-ja do të marrë të dhëna shtesë për vendndodhjet e veprimtarisë dhe përshkrimet sipas ligjit të fiskalizimit (duke u futur në faza në vitin 2021).
  - Akses në furnizuesit e energjisë elektrike dhe ujit dhe planifikimi i regjistrit kombëtar të adresave elektronike shqiptare.
  - Verifikimi sistematik i regjistrit me bazat përkatëse të të dhënave do të ndihmojë për të siguruar që regjistri kryesor të jetë i saktë, i plotë dhe i azhurnuar.

### Fushat ku kërkohet përmirësim në regjistrin e tatimpaguesve dhe shërbimet
- Dobësitë në saktësinë e kodeve ekonomike:
  - Gjatë programeve të ndihmës financiare lidhur me pandeminë, u konstatuan klasifikime të pasakta për rreth 6,200 biznese që kërkuan ndryshim të kodit NACE në regjistrin e DPT-së.
  - Nevojiten testime të rregullta (në bashkëpunim me QKB-në) të saktësisë së kodeve ekonomike të shënuara në regjistër.
  - Saktësia e kodeve ekonomike është thelbësore për MRP efektive.

- Plane operacionale:
  - Duhet t'i kushtohet më shumë vëmendje aktiviteteve për përmirësimin e plotësisë dhe saktësisë së regjistrit.
  - Përveç monitorimit në terren, duhet të përfshihet verifikimi sistematik i burimeve të të dhënave në dispozicion.

### Shërbimet e tatimpaguesve — situata dhe çështje
- Përgjigja ndaj pandemisë:
  - Pjesa më e madhe e përpjekjeve të shërbimit në vitin 2020 u fokusua në mbështetjen e programeve të ndihmës financiare për bizneset dhe punonjësit.
  - Aktivitetet përfshinë mbështetje në faqen e internetit, zhvillim të shpejtë të sistemeve të TI-së dhe kontakte me qendrën e thirrjeve dhe DRT-të.
  - Anketa e DPT-së mbi perceptimin publik (nëntor-dhjetor 2020) ishte në përgjithësi e favorshme.

- Përmirësime të bërë në 2020:
  - Shërbime shtesë online përmes portalit e-Albania.
  - Standardizim i formatit të raportimit të pasqyrave financiare vjetore për QKB-në dhe DPT-në.
  - Rregullimet për plotësimin paraprak të deklaratës mujore të TVSH-së për librat e blerjeve dhe shitjeve do të hyjnë në veprim në kuadër të fiskalizimit.
  - Formulari i deklaratës së tatimit mbi të ardhurat personale (DIVA) po ashtu është duke u plotësuar paraprakisht.
  - Konsultime të gjera me profesionistë të biznesit dhe tatimeve rreth ndikimit të fiskalizimit (afati i zbatimit shtyrë deri në vitin 2021).

- Nevoja për strategji shërbimi dhe komunikimi:
  - Menaxhmenti i DPT-së është i përkushtuar për hartimin e një strategie të shërbimit dhe komunikimit; synohet hartimi i dokumentit më vonë në vitin 2021 me ndihmën e Agjencisë Tatimore Suedeze.
  - Ka çështje të vazhdueshme me sasinë, thellësinë dhe qartësinë e komunikimeve dhe udhëzimeve mbi legjislacionin tatimor dhe procedurat; këshilltarët tatimorë shprehin pakënaqësi me udhëzimet interpretuese dhe "zona gri" në kodin tatimor.
  - Përmirësim i angazhimit me kontabilistët dhe këshilltarët; nevojiten kanale dhe mekanizma të rregullt angazhimi.
  - Marrëveshje për bashkëpunim me Institutin e Kontabilistëve të Certifikuar është arritur së fundmi (ende nuk është nënshkruar marrëveshja zyrtare).
  - DPT-ja duhet të konsiderojë një hapësirë të veçantë në faqen e internetit për profesionistët tatimorë.

*Burimi: albaniacdreporta (përmbajtje e përzgjedhur nga kapitujt e dokumentit të siguruar)*

### 75.      Trendi i stokut të rimbursimit të TVSH-së është në rënie. Stoku i të rimbursimit të

### albaniacdreporta - 75.      Trendi i stokut të rimbursimit të TVSH-së është në rënie. Stoku i të rimbursimit të

### Rimbursimet e TVSH-së — situata dhe stoku
- Stoku i të rimbursimit të TVSH-së në fund të vitit 2020 ishte 9.8 miliardë lekë - zbritur nga 11.3 miliardë lekë në fund të vitit 2019 (dhe 16.8 miliardë lekë në fund të vitit 2018).
- Mos pagesa e rimbursimeve të aprovuara të TVSH-së ka qenë problem i vazhdueshëm për vite me radhë, pasqyruese e parashikimit tepër optimist të të ardhurave dhe vonesave për pagesën e rimbursimeve që plotësonin kriteret ligjore.
- Në fund të dhjetorit 2020 stoku i rimbursimit ishte përqendruar kryesisht në tre kompani (të përfshira në ndërtimin e gazsjellësit, prodhimin e energjisë nga hidrocentralet dhe kërkimin e naftës).

- Situata e rimbursimit të TVSH-së në fund të dhjetorit 2020 (Shumat në milionë lekë):
  - Gazsjellësi: Numri i rasteve 3, Numri i tatimpaguesve 1, Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që nuk janë paguar Shuma 7,117
  - Hidrocentralet: Numri i rasteve 3, Numri i tatimpaguesve 3, Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që nuk janë paguar Shuma 248
  - Kërkimi i naftës: Numri i rasteve 2, Numri i tatimpaguesve 1, Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që nuk janë paguar Shuma 1,557
  - Eksportuesit: Numri i rasteve 3, Numri i tatimpaguesve 3, Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që nuk janë paguar Shuma 758
  - Bizneset e tjera: Numri i rasteve 1, Numri i tatimpaguesve 1, Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që nuk janë paguar Shuma 117
  - Gjithsej: Numri i rasteve 12, Numri i tatimpaguesve 9, Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që nuk janë paguar Shuma 9,797; Stoku i kërkesave për rimbursim të TVSH-së që janë paguar* Numri i rasteve 239, Shuma 4,598
  - Burimi: DPT  *Asnjë ndarje nuk është dhënë nga DPT-ja

### Pagesa me këste dhe politika
- Para shkurtit 2020, tri kompanitë me shumat më të mëdha për rimbursim ishin paguar me këste në dakordësi dypalëshe me DPT-në.
- Një vendim i Këshillit të Ministrave i datës 13 shkurt 2020 krijoi një bazë zyrtare për marrëveshje rimbursimi me këste ― specifikisht kur kërkesat tejkalojnë shumën prej 150 milionë lekësh.
- Karakteristikat e marrëveshjeve me këste:
  - Nuk paguhet interes.
  - Mund të zgjasin deri në dy vjet.
  - Përfshihen dispozita për trajtimin e rimbursimit të papaguar si kolateral për kredi bankare.
- Që nga hyrja në fuqi e vendimit të Këshillit të Ministrave, DPT-ja ka lidhur pesë marrëveshje të reja për pagesë me këste (përveç tri marrëveshjeve “të trashëguara”).
- Vlerësim politikor: Marrëveshjet e rimbursimit me këste nuk kanë vend në një sistem plotësisht funksional të TVSH-së; vendimi i Këshillit të Ministrave i muajit shkurt 2020 duhet të shfuqizohet pasi të jenë zgjidhur të gjitha detyrimet e papaguara të trashëguara.

### Objektivat dhe përparësitë e DPT-së
- DPT-ja synon të ketë zero rimbursime të papaguara të TVSH-së deri në fund të vitit 2021.
- DPT-ja është e vendosur të zgjidhë plotësisht çështjen e detyrimeve më të mëdha të rimbursimit (për kompaninë e gazsjellësit) deri në fund të qershorit 2021.
- Nëse ky zotim përmbushet, ai do të zvogëlojë stokun e rimbursimeve në fund të vitit 2020 për rreth 73 për qind.
- Megjithatë, rastet e reja me kërkesa për rimbursim mbi 150 milionë lekë nuk janë duke u paguar plotësisht pas aprovimit; për to po bëhen marrëveshje me këste që mund të zgjasin edhe pas vitit 2021.

### Procedimi i kërkesave për rimbursim
- Përmirësimet e procesit kanë përgjysmuar kohën për aprovimin e kërkesave për rimbursim të TVSH-së:
  - Në vitin 2020, intervali mesatar prej momentit të kërkesës deri te transferi nga DPT-ja tek Thesari për pagesë ishte 83 ditë.
  - Koha ekuivalente në vitin 2019 ishte 170 ditë.
- Ky përmirësim u arrit kryesisht për shkak të vendimmarrjes më të efektshme (të bazuar në risk) dhe proceseve të punës të futura në prill 2020.
- Ndryshimet e planifikuara për vitin 2021 përfshijnë një platformë të re të TI-së për rimbursimet e TVSH-së, e cila do të mundësojë që kërkesat të bëhen online dhe do të llogarisin automatikisht interesin kur rimbursimi nuk bëhet brenda afateve ligjore.
  - Në përgjithësi 60 ditë, dhe 30 ditë për disa eksportues të caktuar.

### Kriteret ligjore për rimbursim të TVSH-së
- Kriteret aktuale ligjore janë tepër kufizuese dhe nuk janë në pajtueshmëri me normat e BE-së.
- Me përjashtim të eksportuesve:
  - Një tatimpagues duhet të jetë në një situatë të kreditimit të TVSH-së për tre muaj rresht para se të mund të kërkojë një rimbursim.
  - Shuma e kreditimit në fund të muajit të tretë duhet të kalojë 400,000 lekë.
- Këto kufizime parandalojnë që biznese me blerje të mëdha jo të rregullta ose me investime që rezultojnë në TVSH negative të kërkojnë rimbursim.
- Sipas parimeve të përgjithshme të TVSH-së, nëse një tatimpagues është në kreditim, ai duhet të jetë në gjendje të kërkojë rimbursim pa kushte paraprake; gjithashtu, një deklaratë që tregon TVSH-në negative duhet të konsiderohet automatikisht si kërkesë për rimbursim, pa pasur nevojë për kërkesë të veçantë.

### Rekomandimet kyçe
- Saktësia e regjistrit të tatimpaguesve:
  - Sigurohuni që planet operacionale të vënë më shumë theks në përmirësimin e plotësisë dhe saktësisë së regjistrit, përfshirë verifikimin sistematik të të dhënave përkatëse nga palët e treta.
  - Zhvilloni një program (në bashkëpunim me QKB-në) për të testuar vazhdimisht saktësinë e kodeve të veprimtarive ekonomike të shënuara në regjistër.
- Shërbimet e tatimpaguesve:
  - Zhvilloni dhe publikoni një strategji të shërbimit dhe komunikimit me tatimpaguesit deri në fund të vitit 2021.
  - Përmirësoni gamën, thellësinë dhe qartësinë e interpretimit të publikuar të ligjit tatimor dhe udhëzimeve procedurale dhe siguroni një hapësirë të dedikuar në faqen e internetit për këshilltarët tatimorë.
- Pagesa në kohë e rimbursimeve të TVSH-së:
  - Paguani të gjitha kërkesat e vlefshme të rimbursimit të TVSH-së brenda afateve të përcaktuara ligjore dhe zvogëloni marrëveshjet aktuale të pagesës me këste në zero sa më shpejt të jetë e mundur.
  - Për Ministrinë e Financave dhe Ekonomisë (MFE): Kërkoni një ndryshim legjislativ për të rimbursuar kreditimin pa ndonjë periudhë minimale të bartjes në periudhën pasuese dhe pa kushtin që tatimpaguesi të parashtrojë kërkesë të veçantë për rimbursim.

*Burimi: DPT*

---


_Source: https://www.imf.org/-/media/files/publications/cr/2022/albanian/albaniacdreporta.pdf_