## Кавказ және Орталық Азия: Ағымдағы өсім қарқынын капиталдандыру қажеттілігі

## Source details

**Canonical URL:** [Кавказ және Орталық Азия: Ағымдағы өсім қарқынын капиталдандыру қажеттілігі](https://www.imf.org/-/media/files/publications/reo/mcd-cca/2018/may/kazakh/cca0518k.pdf)

## Other formats

- [Markdown version](/-/media/files/publications/reo/mcd-cca/2018/may/kazakh/cca0518k.pdf.md)
- [Structured JSON version](/-/media/files/publications/reo/mcd-cca/2018/may/kazakh/cca0518k.pdf.json)

---

### Жалпы қорытынды
- 2018 жылы КОА аймағындағы экономикалық өсім болжалдардан асып түсті; 2017 жылғы өсім 4,1 пайызға бағаланды (2016 жылы 2,5 пайыз).
- Орта мерзімді перспективада өсім осы ғасырдың бірінші онжылдығындағы орташа деңгейден төмен деңгейде тұрақтанады.
- Өсімнің жаңа, жалғаса бермейтін қарқынынен шығу үшін жеке секторды басқару өсімінің моделіне көшу және құрылымдық реформалар қажет.

### Өсім динамикасы және сыртқы факторлар
- 2017 жылғы өсім көрсеткіштері:
  - КОА мұнай экспорттаушыларында өсім 4 пайызға дейін үдеді (2016 жылы 2,4 пайыз).
  - КОА мұнай импорттаушыларында өсім 2016 жылғы 3,4 пайыздан 2017 жылы 5,9 пайызға дейін көтерілді.
- 2018 және 2017 болжамдары:
  - Мұнай экспорттаушылардағы өсімнің 2018 жылғы болжамы: ЖІӨ-нің өсімі 3,7 пайызға дейін баяулауы күтіледі.
  - Мұнай импорттаушылар үшін 2018 жылғы болжам: өсім 3,9 пайызға дейін төмендейді.
- Аймақтық сыртқы позиция және саясат:
  - 2017 жылы аймақтың ағымдағы шоттары жалпы жақсарды, бірақ Қырғызстан және Түрікменстанда тапшылықтар кең болды.
  - Валюта бағамдарының икемді режимдері және ақша-несие саясаты сыртқы қысымдарды басқаруға көмектесті; Өзбекстанда соңғы бағаларды ырықтандыру инфляциялық қысымды талап етеді.

### Орта мерзімді перспектива және тәуекелдер
- Өсу болжамдары:
  - Қазіргі саясатты ескере отырып, ЖІӨ-нің өсуі 2019 жылы 3,9 пайыз, ал 2020-23 жылдары орташа 4,1 пайыз деңгейінде болжануда.
- Орта мерзімді шектеуші факторлар:
  - қаржы секторындағы тұрақты осалдықтар,
  - құрылымдық реформаларды кешіктіру,
  - шектеулі фискалдық кеңістік,
  - мұнай бағаларының төмендеуі.
- Қазіргі өсім моделі (мұнай-газ, тау-кен, ақша аударымдары, құрылыс, мемлекеттік шығындар) орта мерзімде жоғары, тұрақты және инклюзивті өсімге жеткізбейді.

### Фискалдық жағдай және саясаттық ұсынымдар
- Соңғы жеті жылда кеңейтілген фискалдық саясат мемлекеттік қарыздың өсуіне ықпал етті:
  - Мұнай экспорттаушылар үшін борыш шамамен үш есе жоғарылағаны аталады.
  - Мұнай импорттаушы елдер үшін борыш баяу жылдамдықта болса да, жоғары деңгейлерге жетті.
- Кепілдіктер мен шартты міндеттемелер (МК, МЖС, қаржы секторы) борыштың қолайлы деңгейіне әсер ету және тәуекелдерді күшейтуі мүмкін.
- Ұсынылатын шаралар:
  - Кірістерді әділ және тең түрде нығайту.
  - Тиімді мемлекеттік инвестициялар және маңызды әлеуметтік шығыстарға ауқымды қамтамасыз ету.
  - Орта мерзімді фискалдық жоспарлау және фискалдық ережелерді енгізу мен орындау.
  - Мемлекеттік қаржыны басқару жүйесін жетілдіру және фискалдық ашықтықты күшейту.
- Елдік мысалдар:
  - Қазақстанда банк секторына ауқымды қолдау көрсетілген; мұнай экспорттаушылардың фискалдық жағдайы жалпы жақсарды.
  - Түрікменстанда және Өзбекстанда 2017 жылғы кейбір шығындар тапшылықты ұлғайтты.
  - Көптеген мұнай импорттаушы елдер 2017 жылы ақылға қонымды фискалдық саясат жүргізді; Қырғыз Республикасында 2018 жылы фискалдық ережелер енгізу жұмыстары жалғасады.

### Қаржы секторы, банк делдалдығы және қажетті шаралар
- Сыртқы шоктар аймақтағы банктік сектордың осалдықтарына әсер етіп, кейбір елдерде несие өсуіне кедергі келтірді және шартты фискалдық міндеттемелердің материалдануына әкелді.
- Елдердегі тәжірибе:
  - Ілгерілеген жерлер: Армения және Грузияда реттеу мен қадағалауды күшейту, банктердің шешімдерін жетілдіру, басқаруды нығайту.
  - Проблемалы тәжірибелер: Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанда кейбір сәтсіз банктер қарастырылды.
- Ұсынылатын шаралар:
  - Банкті тез және тиімді қалпына келтіру мен қайта құрылымдауға қолдау көрсету нақты құқықтық негізде және қатал шарттарда іске асырылуы тиіс.
  - Банктің теңгерімдік есеп беру осалдықтарын анықтап, дереу шешу; қалған әлсіз банктерге уақтылы тиімді араласу.
  - Коммерциялық жағдайларда жаңа несие беруді қамтамасыз ету және сапалы, ашық бизнес тәжірибелерін жүргізуді қамтамасыз ету.
- Грузия тәжірибесі: шоғырландырылған қадағалауды нығайту, жүйелік маңызды банктер үшін капитал талаптарын көтеру, кредиттік бюролардың бақылауын күшейту.

### Интеграция, құрылымдық реформалар және экономикалық дивидендтер
- Әртараптандыру және интеграция мүмкіндіктері:
  - КОА елдеріне өнім және сауда алуан түрлілігін арттыру қажет; мүмкіндіктер аймақтық және жаһандық интеграция (мысалы, "Бір белдеу – бір жол", Еуразиялық экономикалық одақ, Өзбекстандағы реформалар) арқылы пайда болады.
- Негізгі бағыттар:
  - Білім беру мен оқытуды жаңғырту, қаржыға қолжетімділікті жақсарту.
  - Тарифтік және тарифтік емес кедергілерді алып тастау, кедендік жүйелер мен тарифтік кесте өзгерістеріне қатысты белгісіздікті шешу.
  - Залалды мемлекеттік кәсіпорындарды қайта құрылымдау және жекешелендіру арқылы жеке секторға қызмет көрсету мүмкіндігін арттыру.
- Елдік мысалдар: Қазақстандағы 100 нақты қадам және Үшінші модернизациялау бастамасы; Түркіменстанның жеті жылдық даму жоспары; Арменияның Стратегиялық зерттеулер орталығын құруы.
- Аймақтық шаралар ұсынылады: қосымша мемлекеттік инвестицияларды жариялауға көшу және МЖС туралы заң қабылдау, фискалдық тәуекелдерді басқарудың күшейтілген шаралары.

### Тәуекелдер және тұрақтылықты күшейту
- Тәуекелдер:
  - Жаһандық және аймақтық тәуекелдер сақталады: тауар бағасының белгісіздігі және ішкі саясатқа ұмтылу өсімге қауіп төндіруі және фискалдық/сыртқы осалдықтарды күшейтуі мүмкін.
  - Ағымдағы өсім моделі мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық жағдайын және өнімділігін нашарлатып, макроэкономикалық жағдайларға үлкен әсер етуі мүмкін.
- Ұсынылатын шаралар: МЖС туралы заң қабылдау, корпоративтік басқаруды реформалау, өнімділікке негізделген басқару келісімдері, квазифискалдық қызметтерді жою, мемлекеттік кепілдіктерді шектеу.

### Өзбекстан: реформалар, қиындықтар және сыртқы әсерлер
- Өзбекстанның қорлары мен қарыз жағдайы:
  - Өзбекстанның экономикалық әлеуеті жоғары; 1991 жылдан бері ақылға қонымды фискалдық саясат нәтижесінде үлкен сыртқы валюталық қорлар мен төмен мемлекеттік/сыртқы қарыз жиналған.
- 2017 жылғы реформалар:
  - 2017 жылғы қыркүйекте ресми және қара-базар айырбастау бағамы біріктіріліп, міндетті сату талаптары жойылды; ресми курс шамамен 50 пайызға құнсызданды.
  - Бағаларды ырықтандыру басталды, көптеген тауарлардың бағалары ырықтандырылды және энергия бағасы бірнеше сатыға көтерілді; бұл шаралар инфляцияның күшеюімен жүрсе де алдағы уақытта ресурстарды тиімдірек таратуға мүмкіндік беруі тиіс.
  - Үкімет энергия бағаларын нарықтық деңгейлерге көтеруді жалғастыруды жоспарлап отыр; салық жүйесін реформалау және ақша-кредит саясатының тиімділігін арттыру жоспарланып отыр.

### Қысқа және орта мерзімді тәуекелдер мен негізгі қиындықтар
- Жеке сектордың өсімін ынталандыру үшін басқаруды, заңдылықты және бизнес-ортаны жетілдіру қажет.
- Қысқа мерзімді басты қиындықтар:
  - инфляцияны бақылау;
  - мемлекеттік кәсіпорындарды қайта құрылымдау;
  - Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты экономикалық даму мақсаттарына сәйкес білім беру, денсаулық сақтау және мемлекеттік инфрақұрылымға басымдықты жұмсалатын шығындарды айқындау үшін фискалдық шоттарды біріктіру.
- Орта мерзімді міндеттер:
  - билік органдары фискалдық және ақша-несие институттарын ашығырақ экономикаға бейімдеуге дайындауы тиіс;
  - кең ауқымды мемлекеттік қаржыландыруға және капиталдардың берілуіне сенім артпай тұрақты түрде қаржыны өсіруге қабілетті банк жүйесін дайындау;
  - жүйелі түрде жұмыспен қамтуды және жеке сектордың қарқынды өсімін қолдайтын қаржылық институттарды қалыптастыру.

### Аймақтық рөл және сыртқы әсерлер
- Өзбекстан КОА аймағының орталығында тұр.
- Аймақтық саудадағы оның үлесі соңғы 10 жылда 12-ден 18 пайызға дейін өсті.
- Оның халқының саны басқа Орталық Азия елдерінің жиынтық популяциясынан жоғары.
- Сондықтан Өзбекстандағы табысты реформалар:
  - күшті көрсету әсері көрсетуі мүмкін;
  - аймақтық сауда және жеткізу тізбектеріндегі интеграцияны күшейту арқылы кеңірек аймақта өзгерістер мен өркендеуді жетелдеуі мүмкін.
- КОА көрші елдерімен шекаралық өту шектеулерін жеңілдетудегі соңғы қадамдар бұл сыртқы әсерлерге көмектесуі мүмкін.

### Негізгі статистика
- КОА (Орташа 2000–14; 2015; 2016; 2017; 2018; 2019):
  - Нақты ЖІӨ (жылдық өсім): 8.1 3.1 2.5 4.1 3.7 3.9
  - Ағымдағы шот теңгерімі: 0.9 -3.7 -6.4 -2.5 -2.0 -1.7
  - Жалпы фискалдық теңгерім: 2.4 -4.3 -3.5 -4.3 -1.6 -1.3
  - Инфляция (жылдық орташа; пайыз): 8.9 6.4 10.4 9.0 9.1 7.2
- КОА мұнай және газ экспорттаушылар (Орташа 2000–14; 2015; 2016; 2017; 2018; 2019):
  - Нақты ЖІӨ (жылдық өсім): 8.4 3.0 2.4 3.9 3.7 3.8
  - Мұнай саласынан емес өсімнің: 8.7 2.8 1.2 3.6 3.8 3.6
  - Ағымдағы шот теңгерімі: 2.1 -3.1 -6.2 -2.0 -1.2 -1.0
  - Жалпы фискалдық теңгерім: 3.3 -4.5 -3.3 -4.4 -1.3 -1.1
  - Инфляция (жылдық орташа; пайыз): 9.2 6.6 11.5 9.6 9.7 7.6
- КОА мұнай және газ импорттаушылар (Орташа 2000–14; 2015; 2016; 2017; 2018; 2019):
  - Нақты ЖІӨ (жылдық өсім): 6.3 3.9 3.4 5.9 3.9 4.3
  - Ағымдағы шот теңгерімі: -7.8 -8.9 -8.2 -6.0 -8.0 -7.3
  - Жалпы фискалдық теңгерім: -3.0 -2.8 -5.2 -3.4 -3.3 -2.8
  - Инфляция (жылдық орташа; пайыз): 7.1 4.8 1.8 4.5 4.4 4.3
- Түсініктеме: КОА мұнай және газ экспорттаушылар: Әзірбайжан, Қазақстан, Түрікменстан және Өзбекстан.
- Түсініктеме: КОА мұнай және газ импорттаушылар: Армения, Грузия, Қырғыз Республикасы және Тәжікстан.
- Ескерту: КОА аймағы: Кейбір экономикалық көрсеткіштер, 2000–19 жж. (ЖІӨ пайызы, басқалай көрсетілмеген жағдайда). Болжалды көрсеткіштер.

*Дайындаған: Лоуренс Дуайт. Таяу Шығыс және Орталық Азия Департаменті — АЭБ жаңарту, мамыр 2018*

### Section 1

### Кавказ және Орталық Азия: Ағымдағы өсім қарқынын капиталдандыру қажеттілігі

### Жалпы қорытынды
- 2018 жылы КОА аймағындағы экономикалық өсім болжалдардан асып түсті; 2017 жылғы өсім 4,1 пайызға бағаланды (2016 жылы 2,5 пайыз).
- Орта мерзімді перспективада өсім осы ғасырдың бірінші онжылдығындағы орташа деңгейден төмен деңгейде тұрақтанады.
- Өсімнің жаңа, жалғаса бермейтін қарқынынен шығу үшін жеке секторды басқару өсімінің моделіне көшу және құрылымдық реформалар қажет.

### Өсім динамикасы және сыртқы факторлар
- 2017 жылғы өсім көрсеткіштері:
  - КОА мұнай экспорттаушыларында өсім 4 пайызға дейін үдеді (2016 жылы 2,4 пайыз).
  - КОА мұнай импорттаушыларында өсім 2016 жылғы 3,4 пайыздан 2017 жылы 5,9 пайызға дейін көтерілді.
- Мұнай экспорттаушылардағы өсімнің 2018 жылғы болжамы: ЖІӨ-нің өсімі 3,7 пайызға дейін баяулауы күтіледі.
- Мұнай импорттаушылар үшін 2018 жылғы болжам: өсім 3,9 пайызға дейін төмендейді.
- 2017 жылы аймақтың ағымдағы шоттары жалпы жақсарды, бірақ Қырғызстан және Түрікменстанда тапшылықтар кең болды.
- Валюта бағамдарының икемді режимдері және ақшa-несие саясаты сыртқы қысымдарды басқаруға көмектесті; Өзбекстанда соңғы бағаларды ырықтандыру инфляциялық қысымды талап етеді.

### Орта мерзімді перспектива және тәуекелдер
- Қазіргі саясатты ескере отырып, ЖІӨ-нің өсуі 2019 жылы 3,9 пайыз, ал 2020-23 жылдары орташа 4,1 пайыз деңгейінде болжануда.
- Бұл осы ғасырдың бірінші онжылдығындағы жарияланған орташа өсімнің жартысынан азы деңгейі.
- Орта мерзімді өсімді шектейтін факторлар: қаржы секторындағы тұрақты осалдықтар, құрылымдық реформаларды кешіктіру, шектеулі фискалдық кеңістік, әрі мұнай бағаларының төмендеуі.
- Ағымдағы өсім моделі (мұнай-газ, тау-кен, ақша аударымдары, құрылыс, мемлекеттік шығындар) орта мерзімде жоғары, тұрақты және инклюзивті өсімге жеткізбейді.

### Фискалдық жағдай және саясаттық ұсынымдар
- Кеңейтілген фискалдық саясат соңғы жеті жылда мемлекеттік қарыздың өсуіне ықпал етті:
  - Мұнай экспорттаушылар үшін борыш шамамен үш есе жоғарылағаны аталады.
  - Мұнай импорттаушы елдер үшін борыш баяу жылдамдықта болса да, жоғары деңгейлерге жетті.
- Кепілдіктер мен шартты міндеттемелер (МК, МЖС, қаржы секторы) борыштың қолайлы деңгейіне әсер ету және тәуекелдерді күшейтуі мүмкін.
- Ұсынылатын шаралар:
  - Кірістерді әділ және тең түрде нығайту.
  - Тиімді мемлекеттік инвестициялар және маңызды әлеуметтік шығыстарға ауқымды қамтамасыз ету.
  - Орта мерзімді фискалдық жоспарлау және фискалдық ережелерді енгізу мен орындау.
  - Мемлекеттік қаржыны басқару жүйесін жетілдіру және фискалдық ашықтықты күшейту.
- Елдік мысалдар:
  - Қазақстанда банк секторына ауқымды қолдау көрсетілген; мұнай экспорттаушылардың фискалдық жағдайы жалпы жақсарды.
  - Түрікменстанда және Өзбекстанда 2017 жылғы кейбір шығындар тапшылықты ұлғайтты.
  - Көптеген мұнай импорттаушы елдер 2017 жылы ақылға қонымды фискалдық саясат жүргізді; Қырғыз Республикасында 2018 жылы фискалдық ережелер енгізу жұмыстары жалғасады.

### Қаржы секторы, банк делдалдығы және қажетті шаралар
- Сыртқы шоктар аймақтағы банктік сектордың осалдықтарына әсер етіп, кейбір елдерде несие өсуіне кедергі келтірді және шартты фискалдық міндеттемелердің материалдануына әкелді.
- Ілгерілеген жерлер: Армения және Грузияда реттеу мен қадағалауды күшейту, банктердің шешімдерін жетілдіру, басқаруды нығайту.
- Проблемалы тәжірибелер: Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанда кейбір сәтсіз банктер қарастырылды.
- Ұсынылатын шаралар:
  - Банкті тез және тиімді қалпына келтіру мен қайта құрылымдауға қолдау көрсету нақты құқықтық негізде және қатал шарттарда іске асырылуы тиіс.
  - Банктің теңгерімдік есеп беру осалдықтарын анықтап, дереу шешу; қалған әлсіз банктерге уақтылы тиімді араласу.
  - Коммерциялық жағдайларда жаңа несие беруді қамтамасыз ету және сапалы, ашық бизнес тәжірибелерін жүргізуді қамтамасыз ету.
- Грузия тәжірибесі: шоғырландырылған қадағалауды нығайту, жүйелік маңызды банктер үшін капитал талаптарын көтеру, кредиттік бюролардың бақылауын күшейту.

### Интеграция, құрылымдық реформалар және экономикалық дивидендтер
- КОА елдеріне өнім және сауда алуан түрлілігін арттыру қажет; мүмкіндіктер аймақтық және жаһандық интеграция (мысалы, "Бір белдеу – бір жол", Еуразиялық экономикалық одақ, Өзбекстандағы реформалар) арқылы пайда болады.
- Негізгі бағыттар:
  - Білім беру мен оқытуды жаңғырту, қаржыға қолжетімділікті жақсарту.
  - Тарифтік және тарифтік емес кедергілерді алып тастау, кедендік жүйелер мен тарифтік кесте өзгерістеріне қатысты белгісіздікті шешу.
  - Залалды мемлекеттік кәсіпорындарды қайта құрылымдау және жекешелендіру арқылы жеке секторға қызмет көрсету мүмкіндігін арттыру.
- Елдік мысалдар: Қазақстандағы 100 нақты қадам және Үшінші модернизациялау бастамасы; Түркіменстанның жеті жылдық даму жоспары; Арменияның Стратегиялық зерттеулер орталығын құруы.
- Аймақтық пайда алу үшін қосымша мемлекеттік инвестицияларды жариялауға көшу және МЖС туралы заң қабылдау, фискалдық тәуекелдерді басқарудың күшейтілген шаралары ұсынылады.

### Тәуекелдер және тұрақтылықты күшейту
- Жаһандық және аймақтық тәуекелдер сақталады: тауар бағасының белгісіздігі және ішкі саясатқа ұмтылу өсімге қауіп төндіруі және фискалдық/сыртқы осалдықтарды күшейтуі мүмкін.
- Ағымдағы өсім моделі мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық жағдайын және өнімділігін нашарлатып, макроэкономикалық жағдайларға үлкен әсер етуі мүмкін.
- Ұсынылатын шаралар: МЖС туралы заң қабылдау, корпоративтік басқаруды реформалау, өнімділікке негізделген басқару келісімдері, квазифискалдық қызметтерді жою, мемлекеттік кепілдіктерді шектеу.

### Өзбекстан: реформалар, қиындықтар және сыртқы әсерлер
- Өзбекстанның экономикалық әлеуеті жоғары; 1991 жылдан бері ақылға қонымды фискалдық саясат нәтижесінде үлкен сыртқы валюталық қорлар мен төмен мемлекеттік/сыртқы қарыз жиналған.
- 2017 жылы жаңа үкімет нарықтық экономиканы құру бағытында реформалар бастады:
  - 2017 жылғы қыркүйекте ресми және қара-базар айырбастау бағамы біріктіріліп, міндетті сату талаптары жойылды; ресми курс шамамен 50 пайызға құнсызданды.
  - Бағаларды ырықтандыру басталды, көптеген тауарлардың бағалары ырықтандырылды және энергия бағасы бірнеше сатыға көтерілді; бұл шаралар инфляцияның күшеюімен жүрсе де алдағы уақытта ресурстарды тиімдірек таратуға мүмкіндік беруі тиіс.
  - Үкімет энергия бағаларын нарықтық деңгейлерге көтеруді жалғастыруды жоспарлап отыр; салық жүйесін реформалау және ақша-кредит саясатының тиімділігін арттыру жоспарланып отыр.

*Таяу Шығыс және Орталық Азия Департаменті — АЭБ жаңарту, мамыр 2018.*

### Section 2

### Section 2

### Қысқа және орта мерзімді тәуекелдер мен негізгі қиындықтар
- Жеке сектордың өсімін ынталандыру үшін басқаруды, заңдылықты және бизнес-ортаны жетілдіру қажет.
- Қысқа мерзімді басты қиындықтар:
  - инфляцияны бақылау;
  - мемлекеттік кәсіпорындарды қайта құрылымдау;
  - Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты экономикалық даму мақсаттарына сәйкес білім беру, денсаулық сақтау және мемлекеттік инфрақұрылымға басымдықты жұмсалатын шығындарды айқындау үшін фискалдық шоттарды біріктіру.
- Орта мерзімді міндеттер:
  - билік органдары фискалдық және ақша-несие институттарын ашығырақ экономикаға бейімдеуге дайындауы тиіс;
  - кең ауқымды мемлекеттік қаржыландыруға және капиталдардың берілуіне сенім артпай тұрақты түрде қаржыны өсіруге қабілетті банк жүйесін дайындау;
  - жүйелі түрде жұмыспен қамтуды және жеке сектордың қарқынды өсімін қолдайтын қаржылық институттарды қалыптастыру.

### Аймақтық рөл және сыртқы әсерлер
- Өзбекстан КОА аймағының орталығында тұр.
- Аймақтық саудадағы оның үлесі соңғы 10 жылда 12-ден 18 пайызға дейін өсті.
- Оның халқының саны басқа Орталық Азия елдерінің жиынтық популяциясынан жоғары.
- Сондықтан Өзбекстандағы табысты реформалар:
  - күшті көрсету әсері көрсетуі мүмкін;
  - аймақтық сауда және жеткізу тізбектеріндегі интеграцияны күшейту арқылы кеңірек аймақта өзгерістер мен өркендеуді жетелдеуі мүмкін.
- КОА көрші елдерімен шекаралық өту шектеулерін жеңілдетудегі соңғы қадамдар бұл сыртқы әсерлерге көмектесуі мүмкін.

### Негізгі статистика (КОА және топтар бойынша; көрсеткіштер дереккөздері: ұлттық билік органдары; және ХВҚ қызметкерлерінің есептеулері мен болжалды көрсеткіштері)
- КОА (Орташа 2000–14; 2015; 2016; 2017; 2018; 2019):
  - Нақты ЖІӨ (жылдық өсім): 8.1 3.1 2.5 4.1 3.7 3.9
  - Ағымдағы шот теңгерімі: 0.9 -3.7 -6.4 -2.5 -2.0 -1.7
  - Жалпы фискалдық теңгерім: 2.4 -4.3 -3.5 -4.3 -1.6 -1.3
  - Инфляция (жылдық орташа; пайыз): 8.9 6.4 10.4 9.0 9.1 7.2
- КОА мұнай және газ экспорттаушылар (Орташа 2000–14; 2015; 2016; 2017; 2018; 2019):
  - Нақты ЖІӨ (жылдық өсім): 8.4 3.0 2.4 3.9 3.7 3.8
  - Мұнай саласынан емес өсімнің: 8.7 2.8 1.2 3.6 3.8 3.6
  - Ағымдағы шот теңгерімі: 2.1 -3.1 -6.2 -2.0 -1.2 -1.0
  - Жалпы фискалдық теңгерім: 3.3 -4.5 -3.3 -4.4 -1.3 -1.1
  - Инфляция (жылдық орташа; пайыз): 9.2 6.6 11.5 9.6 9.7 7.6
- КОА мұнай және газ импорттаушылар (Орташа 2000–14; 2015; 2016; 2017; 2018; 2019):
  - Нақты ЖІӨ (жылдық өсім): 6.3 3.9 3.4 5.9 3.9 4.3
  - Ағымдағы шот теңгерімі: -7.8 -8.9 -8.2 -6.0 -8.0 -7.3
  - Жалпы фискалдық теңгерім: -3.0 -2.8 -5.2 -3.4 -3.3 -2.8
  - Инфляция (жылдық орташа; пайыз): 7.1 4.8 1.8 4.5 4.4 4.3
- Түсініктеме: КОА мұнай және газ экспорттаушылар: Әзірбайжан, Қазақстан, Түрікменстан және Өзбекстан.
- Түсініктеме: КОА мұнай және газ импорттаушылар: Армения, Грузия, Қырғыз Республикасы және Тәжікстан.
- Ескерту: КОА аймағы: Кейбір экономикалық көрсеткіштер, 2000–19 жж. (ЖІӨ пайызы, басқалай көрсетілмеген жағдайда). Болжалды көрсеткіштер.

*Дайындаған: Лоуренс Дуайт. Таяу Шығыс және Орталық Азия Департаменті — АЭБ жаңарту, мамыр 2018*

---


_Source: https://www.imf.org/-/media/files/publications/reo/mcd-cca/2018/may/kazakh/cca0518k.pdf_