Hà Nội, Việt nam: Đoàn cán
bộ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) do Ông Paulo Medas dẫn đầu đã tiến hành
các cuộc thảo luận trong khuôn khổ đợt tham vấn Điều khoản IV năm 2023 với
Việt Nam trong thời gian từ ngày 14 đến ngày 29 tháng Sáu.
[1]
Đoàn đã gặp gỡ và thảo luận với Thủ tướng Phạm Minh Chính, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN),
Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ban Kinh tế Trung ương, Quốc hội, và
một số cơ quan nhà nước khác. Đoàn cũng đã gặp và làm việc với đại diện từ
khu vực tư nhân, các cơ quan nghiên cứu chính sách, các học giả và các
bên đối tác khác. Kết thúc chuyến thăm, ông Paulo Medas đã có lời phát
biểu như sau:
“ Việt Nam đãcó sự phục hồi kinh tế mạnh mẽ sau
đại dịch trong năm 2022. GDP tăng 8%, là mức cao trong lịch sử nhờ cầu
trong và ngoài nước mạnh mẽ. Lạm phát trung bình được kiềm chế ở mức 3,2
phần trăm, mặc dù áp lực giá cả vẫn tăng đều đặn trong năm.
“Sự phục hồi đã bị gián đoạn bởi những cơn gió ngược mạnh mẽ cả trong và
ngoài nước. Áp lực tỷ giá hối đoái gia tăng trong suốt năm 2022 khi lãi
suất toàn cầu tăng mạnh. Một ngân hàng lớn trong nước đã bị rút tiền gửi ồ
ạt và phải đặt dưới sự kiểm soát của NHNN. Căng thẳng tài chính của các
doanh nghiệp phát triển bất động sản, đặc biệt là những công ty có đòn bẩy
cao đã xuất hiện và thị trường trái phiếu doanh nghiệp đóng băng. Nền kinh
tế còn bị ảnh hưởng nặng nề hơn do cầu bên ngoài giảm mạnh kể từ cuối năm
2022, với xuất khẩu giảm 12% trong 5 tháng đầu năm 2023. Gần đây thì áp lực
thanh khoản và lạm phát đã giảm bớt, nhưng tăng trưởng đã chậm lại đáng kể
trong nửa đầu năm 2023.
“Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được dự báo sẽ phục hồi vào nửa cuối năm
2023, đạt khoảng 4,7% cho cả năm nhờ xuất khẩu phục hồi và các chính sách
trong nước nới lỏng. Lạm phát dự kiến sẽ được kiểm soát dưới mức mục tiêu
4,5% của NHNN. Trong trung hạn, Việt Nam có thể quay trở lại đạt được tốc
độ tăng trưởng cao khi các cải cách cơ cấu được thực thi.
“Trong ngắn hạn, rủi ro đối với tăng trưởng vẫn lớn. Tăng trưởng có thể
không được như kỳ vọng nếu cầu bên ngoài vẫn tiếp tục yếu hoặc đầu tư vẫn
kém. Các vấn đề đang diễn ra trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp và
bất động sản ngày càng sâu sắc, cùng với nợ xấu gia tăng có thể gây tổn hại
đến khả năng hỗ trợ tăng trưởng của các ngân hàng.
“Các biện phápmà NHNN và chính phủ đã triển khai
giúp giảm nhẹ tác động của những cơn gió ngược, song nỗ lực hơn nữa để bảo
đảm sự ổn định tài chính và kinh tế vĩ mô cũng như đẩy nhanh các cải cách có
thể sẽ bảo đảm rằng nền kinh tế vẫn đang dựa trên một nền tảng vững chãi.
Sự phối hợp các chính sách cần được điều chỉnh cân bằng lại với trọng tâm
lớn hơn vào hỗ trợ tài khóa cho nền kinh tế và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn
thương nhất.
“NHNN đã có thể kiểm soát cả áp lực về giá cả và thanh khoản trong một môi
trường đầy thách thức. Tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn và các nỗ lực tiếp
tục hiện đại hóa khuôn khổ chính sách tiền tệ có thể sẽ mang lại các lợi
ích đáng kể. Việc nới lỏng chính sách tiền tệ hơn nữa và các biện pháp thúc
đẩy tăng trưởng tín dụng trong giai đoạn này có thể sẽ kém hiệu quả hơn và
tạo thêm rủi ro vì lãi suất trên toàn cầu chắc sẽ vẫn duy trì ở mức cao
trong thời gian dài và các ngân hàng tại Việt nam đang phải đối mặt với các
khoản nợ xấu ngày càng tăng và tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi cao.
“Trong bối cảnh này, chính sách tài khóa nên đi đầu trong hỗ trợ nền kinh
tế và các đối tượng nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt khi chính
phủ vẫn còn dư địa tài khóa. Việc tăng chi ngân sách theo kế hoạch (tăng
tiền lương và đầu tư công) và cắt giảm các loại thuế sẽ giúp thúc đẩy cầu
trong nước. Tuy nhiên, một số biện pháp giảm thuế mang tính lũy thoái và có
tác động tiêu cực đến khí hậu (ví dụ, lệ phí đăng ký trước bạ cho xe ô tô).
Thay vào đó, do thuế ở Việt Nam tương đối thấp, các cơ quan chức năng có
thể cân nhắc tăng chi ngân sách cho nâng cấp cơ sở hạ tầng, củng cố mạng
lưới an sinh xã hội và các nhu cầu xã hội khác. Cần cân nhắc hỗ trợ tài
khóa hơn nữa, đặc biệt khi sự phục hồi kinh tế không được như kỳ vọng.
“Môi trường kinh tế đầy thách thức hiện nay và nợ xấu ngày càng gia tăng
đòi hỏi phải nhanh chóng xây dựng một kế hoạch hành động để bảo vệ sự ổn
định tài chính và đẩy nhanh những cải cách cần thiết. Kế hoạch này có thể
gồm cả tăng cường khuôn khổ quản lý khủng hoảng ngân hàng và cải thiện các
quy định và giám sát ngân hàng. Các cơ quan chức năng nên tận dụng việc
sửa đổi Luật Các Tổ chức Tín dụng đang diễn ra để xây dựng các khuôn khổ
pháp lý hiệu quả hơn về xử lý ngân hàng và thanh khoản khẩn cấp.
“Cần đảm bảo có những hành động quyết liệt để tái cấu trúc thị trường bất
động sản và thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển lành
mạnh. Các cơ quan chức năng đã triển khai các biện pháp để giảm thiểu rủi
ro trong ngắn hạn, và giờ đây cần đặt ưu tiên cho việc có thêm biện pháp
mang tính cơ cấu. Đặc biệt là các cơ quan chức năng nên xử lý các nút thắt
về pháp lý đang cản trở việc hoàn thành các dự án bất động sản, tăng cường
quy định và quản trị thị trường trái phiếu doanh nghiệp, và cải thiện khuôn
khổ pháp lý về cưỡng chế nợ và xử lý mất khả năng thanh toán.
“Để đạt được các mục tiêu đầy tham vọng về phát triển và khí hậu của Việt
Nam sẽ đòi hỏi phải đẩy mạnh các cải cách để cải thiện môi trường kinh
doanh, cơ sở hạ tầng trọng yếu và đầu tư vào giáo dục. Việc tăng chi ngân
sách cho an sinh xã hội và cơ sở hạ tầng, gồm cả đáp ứng các mục tiêu về
khí hậu của Việt Nam sẽ cần phải có các nỗ lực huy động thu ngân sách. Những
kế hoạch mới của các cơ quan chức năng về năng lượng và khí hậu là một bước
tiến quan trọng, và ưu tiên hiện nay nên đặt vào việc triển khai các hành
động cụ thể. Việt Nam đã có những nỗ lực mạnh mẽ trong phòng chốngtham
nhũng trong những năm gần đây, chúng tôi sẽ rất hoan nghênh các nỗ lực tiếp
tục để cải thiện quản trị và môi trường kinh doanh. Khuôn khổ pháp lý về
Chống Rửa tiền/Tài trợ Khủng bố cần được tăng cường. Các nỗ lực thu hẹp
những thiếu hụt, khác biệt về dữ liệu, gồm cả số liệu về tài khóa và các
tài khoản kinh tế đối ngoại có thể giúp cải thiện việc hoạch định chính sách
và tạo ra những lợi ích kinh tế lớn hơn.
“Đoàn trân trọng cảm ơn các cơ quan chức năng cũng như đại diện các bên đối
tác khác đã có những thảo luậnthẳng thắn và sâu sắc với đoàn. Chúng tôi
mong muốn tiếp tục tăng cường sự hợp tác gắn bó và mang tính xây dựng với
Việt Nam.”
[1]
Theo Điều khoản IV Điều lệ của IMF, IMF tiến hành các thảo luận
song phương với quốc gia thành viên, thường theo định kỳ hàng năm.
Trong đợt công tác này, đoàn cán bộ Quỹ đã thực hiện các cuộc làm
việc kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp với các đối tác, thu thập
thông tin kinh tế, tài chính, và thảo luận với cán bộ của các cơ
quan chức năng về các chính sách và diễn biến kinh tế của quốc gia.
Sau chuyến làm việc này, các cán bộ của Quỹ sẽ viết một báo cáo để
làm cơ sở thảo luận cho Ban Giám đốc Điều hành của IMF.
